The Macroeconomist as Scientist and Engineer: A Brief History and ...

The Macroeconomist as Scientist and Engineer: A Brief History and ...

-

English
76 Pages
Read
Download
Downloading requires you to have access to the YouScribe library
Learn all about the services we offer

Description

  • cours - matière potentielle : thinking
  • cours - matière potentielle : thought
  • expression écrite
The Macroeconomist as Scientist and Engineer N. Gregory Mankiw Harvard University May 2006 N. Gregory Mankiw is the Robert M. Beren Professor of Economics, Harvard University, Cambridge, MA. I am grateful to Steven Braun, James Hines, Donald Marron, David Romer, Andrei Shleifer, Timothy Taylor, Michael Waldman, and Noam Yuchtman for helpful comments.
  • smaller impact on equilibrium income than many keynesians
  • keynesian consensus
  • classical economics
  • business cycle
  • economic fluctuations
  • demand
  • theories
  • monetary policy
  • models

Subjects

Informations

Published by
Reads 46
Language English
Report a problem


†−Ö¾ã ÖÖ¤üÖ“Öß ¯ÖÖÀ¾Ö³Ô Ö´æ Öß

‘™üß“Ö¸ü’ ¯ÖÖšüÖ¯ê ÖÖšü ׿ÖÖÖÖ¡ê ÖÖ¿Öß ÃÖ²Ó Ö×Ó ¬ÖŸÖ †ÃÖ»Ö»ê Ö ê Æüê ´ÖÖ—Ö ê ¤ãüÃÖ¸üê †−Ö¾ã ÖÖ¤üßŸÖ ¯ÖÃã ŸÖú μÖŸê Ö †ÖÆêü.
¿ÖÖôêû“μÖÖ ×−Ö×´Ö¢ÖÖ−Ö ê éúÂÖãú´ÖÖ¸üÖ“Ó Öß ¯ÖÃã ŸÖêú ¾ÖÖ“Ö−ÖÖŸÖ †Ö»Öß. ¾Ö μÖÖ“ÖÖ ¯Ö׸ü“ÖμÖ ´Ö¸üÖšüß ×¾Ö“ÖÖ¸ü×¾ÖÀ¾ÖÖ»ÖÖÆüß
¾ÆüÖ¾ÖÖ †ÃÖ ê ¾ÖÖ™üæ »ÖÖ)Ö»Ö.ê

10 ¾ÖÂÖÖ¯Õ Ö¾æ Öá †Ö´Æüß †Ö−Ö¤Ó ü×−Öúê ŸÖ−Ö Æüß ´Ö¸üÖšüß ¿ÖÖôûÖ Ã£ÖÖ¯Ö−Ö êú»Öß ŸÖ¾ê ÆüÖ ×¿ÖÖú †Ö×Ö ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ
ÆüÖê ÖÖ¸üÖ úÖ›êÓ ü´ÖÖ¸üÖ †Ö´Æüß ¯ÖÆüÖŸÖ ÆüÖŸê ÖÖ.ê ŸμÖÖ´Öôã êû ¯ÖÖšü¶¯ÖÃã ŸÖúÖ“Öß úî ¤ü ´ÖÖ›ê üæ−Ö éúŸÖß¿Ö߻֟־ê Ö¸ü ³Ö¸ü ¤êüμÖÖ“ÖÖ
†Ö´Æüß ×−Ö¿“ÖμÖ úê »ÖÖ. Æüß †Ö´Æüß ˆŸÃ±æúŸÖ¯Ô ÖÖ ê šü¸ü×¾Ö»Ö»ê Öß ¾ÖÖ™ü ¿ÖÖáÖßμÖ ¥ü™ü¶Ö ¤üê×7Ö»Ö ²Ö¸üÖ²ê Ö¸ü †ÖÆêü
†ÃÖÖ ×¤ü»ÖÖÃÖÖ úé ÂÖãú´ÖÖ¸üÖ“Ó Ö ê What is worth teaching Æêü û ¯ÖÃã ŸÖú ¾ÖÖ“ÖŸÖÖ−Ó ÖÖ ×´ÖôûÖ»ÖÖ. μÖÖ“ÖÖ
†£Ö Ô ˆŸÃ±úæ ŸÖŸÔ Ö»ê ÖÖ ¿ÖÖáÖßμÖ †Ö¬ÖÖ¸üÆüß †ÃÖŸÖÖ ê ŸÖ¸ü! ´Ö)Ö ŸÖ¸üßÆüß ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ˆŸÃ±æúŸÖŸÔ Ö»ê ÖÖ ¸üÖê7ÖÖÖ¸üß,
¯ÖÖšü¶¯ÖÃã ŸÖúÖ“Ö ê ÃÖÖ¾Ö³Ô ÖÖ´î ÖŸ¾Ö ×´Ö¸ü¾ÖÖÖ¸üß, •Ö›ü¿Ößôû ׿ÖÖÖ¯Ö¨üŸÖß †Ö´Æüß ´Ö»ã ÖÖ¾Ó Ö¸ü úÖ »ÖÖ¤üŸÖ †ÖÆüÖŸê Ö?
μÖÖ“Ö ê †Ö´ÆüÖ»ÖÖ −ÖÆê ü´Öß“Ö †Ö¿“ÖμÖ Ô ¾ÖÖ™üŸÖ †Ö»Öê. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖ−æ Ö μÖÖ“Öß ‹×ê ŸÖÆüÖ×ÃÖú úÖ¸üÖ´Öß´ÖÖÃÓ ÖÖ
ÃÖ´Ö•Ö»Öß. ¯ÖÏμÖÖ)ê Ö ú¸üμÖÖ“Öß †Ö¾Ö¿μÖúŸÖÖ †¬ÖÖê¸êü7ÖßŸÖ —ÖÖ»Öß. Æêü“Ö ‡ŸÖ¸üÖ¯Ó ÖμÖŸÕ Ö ¯ÖÖÆê üÖ“ê ÖÖ¾Ö ê μÖÖÃÖÖšüß ÆüÖ
†−Ö¾ã ÖÖ¤üÖ“ÖÖ 7Ö™üÖ™üÖ¯ê Ö êú»ÖÖ †ÖÆüê.

éúÂÖãú´ÖÖ¸üÖ“Ó Öß ¤üÖ−ê Ö ¯ÖãßÖêú μÖÖ †Ö¬Öß“Ö ´Ö¸üÖšüßŸÖ †Ö»Ö»ê Öß †ÖÆêüŸÖ. ŸμÖÖ´Öôã ûê ŸμÖÖÓ“Ö ê −ÖÖ¾Ö ¾Ö
×¾Ö“ÖÖ¸ü¯Ö¨üŸÖß ´Ö¸üÖšüß ¾ÖÖ“ÖúÖ−Ó ÖÖ ´ÖÖ×ÆüŸÖ †ÖÆüê“Ö. ÃÖ¸üúÖ¸üß ¾μÖ¾Öã֓ê μÖÖ ÃÖ¯Ó ÖúÖŸÔ Ö ¸üÖÆæü−ÖÆüß •μÖÖ“Ö ê “ÖŸî Ö−μÖ
Æü¸ü¯Ö»Ö»ê Ö ê −ÖÖÆüß †ÃÖÖ ÆüÖ ´ÖÖÖÃæ Ö. ‘™üß“Ö¸ü’ μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“μÖÖ ØÆü¤üß †−Ö¾ã ÖÖ¤üÖ»ÖÖ ×»Ö×Æü»Ö»ê μÖÖ ¯ÖÏßÖÖ¾Ö−ÖŸê Ö
éúÂÖãú´ÖÖ¸ü μÖÖ−Ó Öß ´Æü™ü»Ö ê ÆüÖŸê Ö,ê
“ ¯Öæ Ö Ô ³ÖÖ¸üŸÖ³Ö¸ü“Ö (׿ÖÖÖÖ¡ê ÖÖŸÖ) ÃÖ¾Ó Ö¤ê ü−Ö¿Ö߻֟֓ê ÖÖ †³ÖÖ¾Ö •ÖÖÖ¾ÖŸÖÖ.ê †Ö´Ö“μÖÖ ¤êü¿ÖÖŸÖ
׿ÖÖÖÖ×¾ÖÂÖμÖß“Öß ÃÖ¾Ó Ö¤ê ü−Ö×Æü−ÖŸÖÖ 7Ö¯æ Ö“Ö 7ÖÖê»Ö¾Ö¸ü )Ö»ê Ö»ê Öß †ÖÆêü. “ÖŸî Ö−μÖ¿Öæ−μÖ ¤ü)Ö›üÖÃÖÖ¸ü7Öß Æüß ¾μÖ¾ÖãÖÖ
†“Ö»Ö ²Ö−Ö»Öß †ÖÆêü. ŸμÖÖ´Öôã êû ÃÖ•é Ö−ÖÖŸ´Öú −Ö¾Ö×¾Ö“ÖÖ¸üÖ“Ó Ö ê ÃÖ¾Ó Ö¬Ö−Ô Ö ŸÖ¸ü ÃÖÖ›ê üÖ“Ö ŸμÖÖ“Ö ê þÖÖ)ÖŸÖ ú¸üÖÆê üß úÖÆüß
´Öšæ ü³Ö¸üÖ“Ó Ö“ê Ö Ã¾Ö¯−Ö ÆüÖ‰ê ú−Ö ²ÖÃÖ»Ö ê †ÖÆêü. †£ÖÖŸÔ Ö ¾μÖÖ¯Öú ¯Ö׸ü¾ÖŸÖ−Ô ÖÖ“Ö ê ²Öß•Ö −ÖÆê ü´Öß“Ö ”ûÖ™ê ü¶Ö ”ûÖ™ê ü¶Ö
)Ö™üÖŸÖ“Ö ü¹ý•ÖŸÖ ê ÆêüÆüß 7Ö¸êü †ÖÆüê. ¸ü“Ö−ÖÖŸ´Öú ¿ÖŒŸÖß“ÖÖ •Ö−´Ö †Ö×Ö ×¾ÖúÖÃÖ Æ ê ‹ú )Öœæ ü“Ö †ÖÆêü, ´Ö»ã ÖÖ“Ó ÖÖ
×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ ×´Öôû×¾Ö»μÖÖ׿־ÖÖμÖ ŸμÖÖ−Ó ÖÖ ×¿Öú¾ÖŸÖÖ μÖŸê Ö −ÖÖÆüß ÆüÖ ×ÃÖ¨üÖŸÓ Ö †Ö×Ö †ÃÖÖ ×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ ¯ÖÏÖ¯ŸÖ ú¸üμÖÖ“Ö ê
×¾Ö×¾Ö¬Ö ´ÖÖ)Ö Ô μÖÖ“Ö ê פü)¤ü¿Ö−Ô Ö, Æüß ‘™üß“Ö¸ü’ “Öß ´Ö7ã μÖ ¤üÖ−ê Ö †ÖúÂÖÔ Ö ê †ÖÆüêŸÖ. †Ö¯Ö»μÖÖ ×¿ÖÖÖ ¾μÖ¾Öã֟ê Ö“μÖÖ
ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Ö Æêü †Ö)ÖÏÆü †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ Ã¾Ö¯−Ö¾ÖŸÖ ¾ÖÖ™ü»Ö,ê ŸÖ¸üß úÖÆüß •ÖÖÖ“Ó μÖÖ ÆüÖŸÖ−æ Ö ŸÖ¸üß μÖÖ“Ö ê ÃÖÖ£ÖÔ ú ÆüÖ‡ê »Ô Ö
†¿Öß †Ö¿ÖÖ †ÖÆêü. ”

ŸÖß“Ö †Ö¿ÖÖ šêü¾Ö−æ Ö ´Öß éúÂÖãú´ÖÖ¸üÖ“Ó μÖÖ What is worth teaching μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“ÖÖ ÆüÖ †−Ö¾ã ÖÖ¤ü
êú»ÖÖ †ÖÆêü. ‘™üß“Ö¸ü’ Æüß ‹úÖ ×¿Ö×Öêú“Öß ˆŸÃ±úæ ŸÖ Ô úÆüÖÖß ÆüÖŸê Öß ŸÖ¸ü What is worth teaching
ÆüÖ ˆŸÃ±úæ ŸÖŸÔ ÖÖ Æü¸ü¾Ö»Ö»ê μÖÖ †Ö´Ö“μÖÖ ×¿ÖÖÖ¾μÖ¾Öã֟ê Ö “ÖŸî Ö−μÖ ×−Ö´ÖÖÔ Ö ú¸üμÖÖ“ÖÖ ‹ú ¯ÖÏμÖŸ−Ö †ÖÆüê.
ŸμÖÖ“ÖÆê üß ´Ö¸üÖšüß ¾ÖÖ“Öú þÖÖ)ÖŸÖ ú¸üŸÖᯙ ¾Ö ÈüôæûÆüôæû ¯ÖÏμÖÖ)ê Ö¿Ö߻֟ÖÖ Æüß †¾Ö‘Ö›ü ¯ÖÖμÖ¾ÖÖ™ü −Ö ¸üÆüÖŸÖÖ
¸üÖ•Ö¸üßÖÖ“Ö ²Ö−Ö−æ Ö •ÖÖ‡»Ô Ö, (´Ö¸üÖšüß ´ÖÖÖÃÖÖ−Ó ÖÖ †Ö¯Ö»μÖÖ ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ¿ÖÖôêûŸÖ ‘ÖÖ»ÖŸÖÖ−Ó ÖÖ ´Ö¸üÖšüß ¿ÖÖôûÖÆüß ÃÖÖ¯Ö›æü
»ÖÖ)ÖŸÖß»Ö!) †¿Öß ˆ´Ö¤ê ü †ÖÆêü.

Æêü ¯ÖÃã ŸÖú ´Ö7ã μÖŸÖ: ×¾ÖªÖ¯Ößšü †−Ö¤ã üÖ−Ö ´Ö›Ó üôûÖ“Ö¾ê ÖŸÖß−Ö ê —ÖÖ»Ö»ê μÖÖ ³ÖÖÂÖÖÖ“Ó ÖÖ ÃÖ)Ó ÖÏÆü μÖÖ Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“Ö ê
†ÖÆüê. ŸμÖÖ´Öôã êû ŸμÖÖŸÖ ÁÖÖŸê μÖÖ−Ó ÖÖ ×¿ÖÖÖÖ¡ê ÖÖŸÖᯙ †−Öê ú ¯ÖÏúÖ¸ü“Öß ´ÖÖ×ÆüŸÖß †ÃÖ»ê Ö“Ö †ÃÖ ê )Ö×é ÆüŸÖ ¬Ö¹ý−Ö
μÖÖŸÖᯙ ´ÖÖ›Ó üÖß ú¸üμÖÖŸÖ †Ö»Ö»ê Öß †ÖÆêü. μÖÖ Ö¡ê ÖÖ ²ÖÖÆüê¸üᯙ ¾ÖÖ“ÖúÖ−Ó ÖÖ μÖÖ´Öôã êû úÖÆüß †›ü“ÖÖß •ÖÖÖ¾Ö æ
¿ÖúŸÖÖŸÖ. ŸμÖÖ“Öß ¯ÖŸæ ÖŸÔ ÖÖ ú¸üμÖÖÃÖÖšüß ´Öôæ û ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖ −ÖÃÖ»Ö»ê μÖÖ ŸÖôû×™ü¯ÖÖ úÖÆüß ×šüúÖÖß ‘Ö»ÖμÖÖŸÖ
†Ö»Ö»ê μÖÖ †ÖÆêüŸÖ. ŸÖ¸üßÆüß úÖÆüß ¡Ö™ã üß †Öœüôû»μÖÖ ŸÖ¸ü ¾ÖÖ“ÖúÖ−Ó Öß ŸμÖÖ •Ö¹ý¸ü úôû¾ÖÖ¾μÖÖŸÖ Æüß ×¾Ö−ÖŸÓ Öß.




arun thakur Page 1 5/14/2008 ‘™üß“Ö¸ü’»ÖÖ ×´ÖôûÖ»Ö»ê μÖÖ •ÖÖ¸ê ü¤üÖ¸ü ¯ÖÏןÖÃÖÖ¤üÖ−Ö ê ׿ÖÖÖÖ¡ê ÖÖŸÖᯙ −Ö¾Ö×¾Ö“ÖÖ¸üÖ“Ó Ö ê ´Ö¸üÖšüß´Ö¬μÖ ê þÖÖ)ÖŸÖ
ÆüÖ‰ê ú ¿ÖúŸÖ ê †ÃÖÖ ×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ ¾ÖÖ™üæ »ÖÖ)Ö»ÖÖ †ÖÆêü. ¤üÖ−ê Æüß ¯ÖÃã ŸÖúÖ“Ó μÖÖ †−Ö¾ã ÖÖ¤üÖŸÖ †ÖμÖã úÖ“Ö ê ÁÖß. †¸üؾ֤ü
)֯㠟ÖÖ μÖÖ“Ó Ö ê ¯ÖÏÖŸê ÃÖÖÆü−Ö ÆüÖ ´Ö7ã μÖ ¯Öϸê üÖÖáÖÖŸê Ö †ÖÆêü. ŸμÖÖ“Ó μÖÖ ¯ÖÏμÖŸ−ÖÖ−Ö“ê Ö ÁÖß.éúÂÖúã ´ÖÖ¸ü μÖÖ“Ó Öß ÃÖ´Ó ÖŸÖß
×´Öôûæ−Ö ÆüÖ †−Ö¾ã ÖÖ¤ü ´Ö¸üÖšüßŸÖ μÖ‰ê ú ¿Öú»ÖÖ. éúÂÖãú´ÖÖ¸ü μÖÖ“Ó Öß ×¿ÖÖÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ“Öß ŸÖôû´Öôû ¾ÖÖ“ÖúÖ−Ó ÖÖ μÖÖ
¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖ−æ Ö •ÖÖÖ¾Ö»ê Ö“Ö. ŸμÖÖ“Ó ÖÖ †Ö´Ö“ÖÖ ãúšü»ÖÖÆüß ¯ÖÏŸμÖÖ ¯Ö׸ü“ÖμÖ −ÖÃÖŸÖÖ−Ó ÖÖ ŸμÖÖ−Ó Öß †Ö´Ö“μÖÖÃÖÖ¸ü7μÖÖ
−Ö¾ÖÖ)ÖŸÖÖ“Ó μÖÖ ÆüÖŸÖß †Ö¯Ö»Ö ê ¯ÖÃã ŸÖú ÃÖÖ¯ê Ö¾Ö−æ Ö ŸμÖÖ−Ó Öß •Öß †ÖãÖÖ ¾Ö ×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ μÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏŸμÖμÖ ×¤ü»ÖÖ ŸμÖÖ²Ö§ü»Ö
ŸμÖÖ“Ó Ö ê ´Ö−Ö:¯Ö¾æ ÖÔ ú †Ö³ÖÖ¸ü. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“μÖÖ †−Ö¾ã ÖÖ¤Ö“Ö ê úÖ´ÖÖŸÖ ÁÖß´ÖŸÖß ×¾Ö−ÖÖ×ê ¤ü−Öß úÖôû)Öß, ¤ü߯ÖÖ
¯Öôû¿Ößú¸ü, ¿ÖÖ³ê Ö−ÖÖ ×³Ö›üê, −Öß×»Ö´ÖÖ ãú»ÖúÖá μÖÖ †Ö−Ö¤Ó ü ×−ÖêúŸÖ−Ö ´Ö¬Öᯙ ÃÖÆüúÖ-μÖÖ−Ó Öß 7Öæ¯Ö“Ö ¾Öôê û פü»ÖÖ
¾Ö ´ÖÆüŸ¾ÖÖ“μÖÖ ÃÖ“ã Ö−ÖÖÆüß êú»μÖÖ.
ÃÖÖ¾Ö•Ô Ö×−Öú ²ÖÖ¬Ó ÖúÖ´Ö ´Ö›Ó üôû, −ÖÖ׿Öú μÖÖ ´ÖÖ—μÖÖ úÖμÖÖ»Ô ÖμÖÖŸÖᯙ •μÖÂê šü ÃÖÆüúÖ¸üß ÁÖß.
‹´Ö.›üß.)Ö¾Öôûß, ÁÖß. ¾ÖÖμÖ.‹±ú.²Ö“”ûÖ¾Ö ¾Ö ÁÖß.†.¾ÖÖ.•ÖÖ¿ê Öß μÖÖ−Ó Öß ´Ö»ÖÖ úÖμÖÖ»Ô ÖμÖß−Ö úÖ´ÖÖŸÖ •Ö ê †´Ö»æ μÖ
ÃÖÆüúÖμÖ Ô êúü»Ö ê ¾Ö †−Ö¾ã ÖÖ¤üÖ“Ö ê úÖ´Öß ´ÖÖê úôûÖ ¾Öôê û ×´Öôû¾Ö−æ Ö ×¤ü»ÖÖ ŸμÖÖ ²Ö§ü»Ö ´Öß ŸμÖÖ“Ó ÖÖ üŠúÖß †ÖÆêü.
†¿Öß“Ö ´ÖÖê úôûßú ‘Ö¸üÖŸÖ−æ Ö ´Ö»ÖÖ ¸üÖ×ê ÆüÖß ¾Ö ¯ÖÏŸÖßú μÖÖ−Ó Öß ×´Öôû¾Ö−æ Ö ×¤ü»Öß ŸμÖÖ“ÖßÆüß éúŸÖ–ÖŸÖÖ¯Ö¾æ ÖÔ ú −ÖÖ¤ë ü
ú¸üŸÖÖ−Ó ÖÖ ´Ö»ÖÖ †Ö−Ö¤Ó ü ¾ÖÖ™üŸÖÖ.ê ŸμÖÖ“Ö ¯ÖÏ´ÖÖÖ ê ´Ö¦ã üÖ ¯ÖÏŸÖ ŸÖμÖÖ¸ü ú¸üμÖÖ“Ö ê úÖ´Öß †Ö−Ö¤Ó ü×−ÖêúŸÖ−Ö ´Ö¬Öß»Ö
ÁÖß. ÃÖŸÓ ÖÖÂê Ö ÃÖÖôû¾Ö ê μÖÖ−Ó Öß êú»Ö»ê μÖÖ ÃÖÆüúÖμÖÖ²Ô Ö§ü»Ö ŸμÖÖ“Ó ÖÖÆüß ´Öß †Ö³ÖÖ¸üß †ÖÆüê.

´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ²ÖÖ•Ö−æ Ö ê ˆ³Ö ê ¸üÖÆæü−Ö ×¿ÖÖÖÖ¡ê ÖÖŸÖ −Ö¾Ö ê ¯ÖÏμÖÖ)ê Ö ú¸üμÖÖ²Ö¸üÖ²ê Ö¸ü“Ö ´Ö¸üÖšüß ×¾Ö“ÖÖ¸ü×¾ÖÀ¾ÖÖŸÖ
−Ö¾Ö−Ö¾Ö ê ×¾Ö“ÖÖ¸ü †ÖÖ−æ Ö ŸÖ ê ÃÖ´Ö¨é ü ú¸üÖ ê ÆüÖ ¤êü×7Ö»Ö †Ö−Ö¤Ó ü×−ÖêúŸÖ−Ö“ÖÖ ¯ÖÏμÖŸ−Ö ¸üÖÆüß»ÖÖ †ÖÆêü ¾Ö μÖÖ¯Öœã êüÆüß
¸üÖÆüß»Ö.



†¹ Ö šüÖæú¸ü,
†Ö−Ö¤Ó ü ×−ÖêúŸÖ−Ö
−ÖÖ‡ÃÔ Ö ¾Ö•Ö−Ö úÖ™ü¶Ö•Ö¾Öôû, ¯ÖÖ‡¯Ô Ö »ÖÖ‡−Ô Ö ¸üßÖÖ
ÃÖÖŸÖ¯Ö¸æ ü, −ÖÖ׿Öú
avishkar_nsk@rediffmail.com
9421507564




















arun thakur Page 2 5/14/2008 ¯ÖÏßÖÖ¾Ö−ÖÖ

μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“μÖÖ ¯Ö×Æü»μÖÖ †Ö¾Ö¢é ÖßŸÖ 1986-87 ´Ö¬μÖ ê ×¾ÖªÖ¯Ößšü †−Ö¤ã üÖ−Ö ´Ö›Ó ôûÖ“μÖÖ ¾ÖŸÖß−Ö ê
¤êüμÖÖŸÖ †Ö»Ö»ê μÖÖ ³ÖÖÂÖÖÖ“Ó ÖÖ ÃÖ´ÖÖ¾Ö¿ê Ö ú¸üμÖÖŸÖ †Ö»ÖÖ ÆüÖŸê ÖÖ. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“Ö ê ¿ÖßÂÖÔ ú ÆüÖ“Ö ¯Ö×Æü»μÖÖ
³ÖÖÂÖÖÖ“ÖÖ ×¾ÖÂÖμÖ ÆüÖŸê ÖÖ. ‘úÖμÖ ×¿Öú¾ÖÖ¾Ö’ê μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖß“Öß ‘×−ÖÖμÔ ÖÖŸ´Öú éúŸÖß’ ´ÆüÖ−æ Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Ó Öß “Ö“ÖÖ Ô
ŸμÖÖŸÖ ú¸üμÖÖŸÖ †Ö»Öß ÆüÖŸê Öß. ¾μÖÖ7μÖÖ−ÖÖŸÖ “ÖÙ“Ö»μÖÖ )Ö»ê Ö»ê μÖÖ ´Öªã Ö¯Ó Öê ÖÖ, ¾μÖÖ7μÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ¿ÖßÂÖÔ úÖ´Öôã ûê
»ÖÖê úÖ“Ó Ö ê ŸμÖÖú›êü •ÖÖÃŸÖ »ÖÖ ¾Ö¬ê Ö»Ö ê )Ö»ê μÖÖ−Ö,ê Æêü ¯ÖÃã ŸÖú ²ÖÖ•ÖÖ¸üÖŸÖ 7Ö¯Ö»Ö ê †ÃÖÖ¾Ö ê †ÃÖÖ ´ÖÖ—ÖÖ ÃÖ´Ö•Ö
†ÖÆêü. 1997 ´Ö¬μÖ ê μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“Öß ¤Ãã Ö¸üß †Ö¾Ö¢é Öß úÖœüμÖÖŸÖ †Ö»Öß, ŸÖ¾ê ÆüÖ ŸμÖÖŸÖ ŸÖß−Ö †×ŸÖ׸üŒŸÖ »Ö7ê ÖÖ“Ó Öß
³Ö¸ü ‘ÖÖ»ÖμÖÖŸÖ †Ö»Ö»ê Öß ÆüÖŸê Öß. †Ö×Ö †ÖŸÖÖ ×ŸÖÃÖ-μÖÖ †Ö¾Ö¢é ÖßÃÖÖšüß ´Öß ¯Ö−ã ÆüÖ ¤üÖ−ê Ö −Ö¾Öß−Ö »Ö7ê Ö ÃÖ´ÖÖ×¾Ö™ü
ú¹ý−Ö †³μÖÖÃÖÎú´ÖÖ“Öß Æüß “Ö“ÖÖ Ô †×¬Öú ¯Ö׸ü¯Öæ Ö Ô ú¸üμÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏμÖŸ−Ö êú»ÖÖ †ÖÆêü. ¯Ö¾æ Öá“μÖÖ ¾μÖÖ7μÖÖ−ÖÖŸÖ
פü»Ö»ê Öß ´ÖÖ×ÆüŸÖßÆüß †ªÖ¾ÖŸÖ êú»Ö»ê Öß †ÖÆêü. †£ÖÖŸÔ Ö μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“Ö ê ´Öôæ û ¹ý¯Ö »Ö7ê ÖÃÖ)Ó ÖÏÆü †ÃÖ“ê Ö †ÖÆêü. μÖÖ
»Ö7ê ÖÖ´Ó Ö¬μÖ ê ÃÖÖ´ÖÖוÖúßú¸üÖÖ¯ÖÖÃÖ−æ Ö ŸÖ¸ü ŸÖÖŸ¾Ößú ×¾Ö“ÖÖ¸üÃÖ¸üÖß ¯ÖμÖŸÕ Ö †−Öê ú×¾Ö¬Ö ÃÖ´ÖÃμÖÖ“Ó μÖÖ †)Ó ÖÖ−Ö ê Æüß
“Ö“ÖÖ Ô êú»Öß )Ö»ê Öß †ÖÆüê. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“μÖÖ ¿ÖßÂÖÔ úÖŸÖ ¯ÖÏú™ü ÆüÖê ÖÖ-μÖÖ μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ ÃÖ¾ÖÃÔ ¯Ö¿Öá ¯ÖÏןִ֓ê Ö ê
¯ÖÏןÖØ²Ö²Ö ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖÆüß ÃÖ¾Ö¡Ô Ö †Öœüôûê»Ö †¿Öß ´Ö»ÖÖ †Ö¿ÖÖ ¾ÖÖ™üŸÖ.ê

†Ö¯Ö»μÖÖ ×¿ÖÖÖ ¾μÖ¾Öã֟ê Öᯙ ²ÖÆãüÃÖ7Ó μÖ »ÖÖê ú ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ, ¯ÖÖšü¶Îú´Ö ¾Ö ¯ÖÖšü¶¯ÖÃã ŸÖú μÖÖ ×ŸÖ−ÖÆüß
)ÖÖÂê ™üà“Öß )Ö»»ÖŸÖ ú¸üŸÖÖŸÖ. †)Ö¤üß ×¿ÖÖÖ¬ÖÖ¸ê ü Ö šü¸ü×¾ÖÖÖ-μÖÖ ¬Ö¸ã üßÖÖÃÓ ÖÆü ²ÖÆãüŸÖê úÖ“Ó ÖÖ μÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ¾Ö¿ê Ö ÆüÖŸê ÖÖ.ê
׿ÖÖúÖ“Ó μÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê ÖÖŸÖæ−Ö ¯ÖÖšü¶¯ÖÃã ŸÖú Æêü“Ö ¤îü−Ö×Ó ¤ü−Ö ×¿ÖÖÖÖŸÖ ´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Ö ê †ÃÖŸÖ.ê Æêü“Ö ´Ö»ã Ö ê ¾Ö ¯ÖÖ»Öú
μÖÖ“Ó μÖÖÆüüß ²ÖÖ²ÖŸÖ 7Ö¸êü †ÖÆêü. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“μÖÖ ‹úÖ ¯ÖÏú¸üÖÖŸÖ úê »Ö»ê μÖÖ “Ö“Ö¯ì ÖÏ´ÖÖÖ ê †×¬ÖéúŸÖ ¯ÖÃã ŸÖú Æêü
êú¾Öôû ׿ÖÖÖÎú´ÖÖ“Ö“ê Ö ¯ÖÏןÖ×−Ö¬Öߟ¾Ö ú¸üŸÖ ê †ÃÖ ê −ÖÖÆüß, ŸÖ¸ü ŸμÖÖŸÖ−æ Ö ³ÖÖÖ¸üŸÖßμÖ ×¿ÖÖÖ¾μÖ¾Öã֓ê ÖÖ
¾ÖÖÃÖÖÆŸÖßú ‡×ŸÖÆüÖÃÖ“ÖÖ šüÃÖÖÆüß ¯ÖÏןÖزÖ×²ÖŸÖ ÆüÖŸê ÖÖ.ê ´Ö»ã ÖÖ“Ó Ö ê ÆüŒú †Ö×Ö –ÖÖ−Ö ÃÖ¯Ó ÖÖ¤ü−Ö ú¸üμÖÖ“Ö ê ¾Ö
×−Ö´ÖÖÔ Ö ú¸üμÖÖ“Ö ê þÖÖŸÖ¡Ó μÖ, μÖÖ»ÖÖ μÖÖ ¾μÖ¾Öã֟ê Ö úÖÆüßÆüß Ã£ÖÖ−Ö −ÖÖÆüß, †ÃÖ ê μÖÖ šü¿ÖÖŸÖ−æ Ö ¾μÖŒŸÖ ÆüÖŸê Ö
†ÃÖŸÖ.ê ´Ö»ã ÖÖ“μÖÖ Ã¾ÖŸÖ:“μÖÖ –ÖÖ−Ö)ÖÏÆüÖÖ“μÖÖ ¯ÖÏ×ÎúμÖ»ê ÖÖ †Ö´Ö“μÖÖ ×¿ÖÖÖ¯Ö¬¤üŸÖßŸÖ úÖÆüßÆüß Ã£ÖÖ−Ö −ÖÃÖŸÖ.ê
μÖÖ´Öôã êû“Ö −Ö¾Öß−ÖŸÖ´Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Öß †Ö7ÖÖß, •Öß †−μÖ úÖÆüß úÖ¸üÖÖÓ´Öôã êû“Ö ¾ÖÖ¤ü)ÖÏÃŸÖ ²Ö−Ö»Öß †ÖÆ,ê ü
ŸμÖÖÃÖÆü ÃÖ¾Ö“Ô Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ †ŸμÖŸÓ Ö ¸ü™üÖôû ¾Ö Óú™üÖôû¾ÖÖÖ ê †ÃÖŸÖÖŸÖ. ׿ÖúÖÖ¸êü ´Ö»æ Ö †Ö×Ö ×¿Öú¾ÖμÖÖ“Öß
¯Ö¬¤üŸÖß ¾Ö ¯Ö׸üÛã֟Öß Æêü ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Ö ê ÃÖ¾ÖÖŸÔ Ö ´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Ö ê ‘Ö™üú †ÃÖŸÖÖŸÖ, úÖ¸üÖ ŸμÖÖ“Ó μÖÖ ¾¤üÖ¸êü“Ö
¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ ¾Ö)ÖÖŸÔ Ö ˆ»Ö)Ö›ü»ÖÖ •ÖÖŸÖ †ÃÖŸÖÖ,ê Æêü μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖᯙ ÃÖ¾Ö Ô »Ö7ê ÖÖ“Ó Ö ê ´Ö¬μÖ¾ÖŸÖá ¯ÖÏן֯ÖÖ¤ü−Ö †ÖÆêü.
†Ö´ÆüÖ»ÖÖ •Ö¸ü êú¾Öôû ˆŸÃÖã úŸÖ¯ê ÖÖ™üß ¾ÖÖ úÖÆüß ÃÖ¬ã ÖÖ¸üÖÖ ‘Ö›ü×¾ÖμÖÖ“μÖÖ ¥Â™üß−Ö ê †Ö´Ö“Öß ×¿ÖÖÖ ¯Ö¬¤üŸÖß
ÃÖ´Ö•Ö−æ Ö ‘μÖÖμÖ“Öß †ÃÖ»ê Ö ŸÖ¸ü †Ö´Æüß ü¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ ÃÖ´Ö•Ö−æ Ö ‘ÖŸê Ö»Ö“ê Ö ¯ÖÖ×Æü•ÖŸê Ö.

1992 ÃÖÖ»Öß •Ö¾ê ÆüÖ ¯Ö×Æü»μÖÖ¤Ó üÖ Æêü ¯ÖÃã ŸÖú ¯ÖÏúÖ×¿ÖŸÖ —ÖÖ»Ö ê ŸÖ¾ê ÆüÖ †×¬Öú ¯ÖÏ)ÖŸÖ ¾ÖÖ“Ö−ÖÖÃÖÖšüß ¾ÖÖ
¯ÖμÖÖμÔ Öß ¾ÖÖ“Ö−ÖÖÃÖÖšüß ±úÖ¸ü“Ö ú´Öß ¯ÖÃã ŸÖúê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÆüÖŸê Öß. ŸÖ¿Öß ×ã֟Öß †ÖŸÖÖ ˆ¸ü»Ö»ê Öß −ÖÖÆüß. μÖŸê μÖÖ úÖÆüß
¾ÖÂÖÖŸÔ Ö ˆ¢Ö¸üÖ¢ê Ö¸ü Æüß ˆ¯Ö»Ö²¬ÖŸÖÖ ¾ÖÖœüŸÖ“Ö •ÖÖ‡»Ô Ö †ÃÖÖ ×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ ¾ÖÖ™üŸÖÖ ê †ÖÆêü. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ“μÖÖ μÖÖ
†Ö¬Öß“μÖÖ †Ö¾Ö¢é Öß“μÖÖ ¯ÖÏßÖÖ¾Ö−ÖŸê Ö ´Öß †Ö¯Ö»μÖÖ ¤êü¿ÖÖŸÖß»Ö ×¿ÖÖÖÖ¾Ö¸üᯙ “Ö“ÖÖÃÔ Ö¾Ó ÖÖ¤üÖŸÖᯙ ¤ãü³Ö)Ó Ö †¾Öã֓ê ÖÖ
×−Ö¤ìü¿Ö êú»ÖÖ ÆüÖŸê ÖÖ. μÖÖŸÖ ‹úÖ ²ÖÖ•Ö»æ ÖÖ †¬μÖÖ¯Ö−Ö¿ÖÖÃ¡Ö ×¾ÖÂÖμÖú “Ö“ÖÖ Ô ú¸üÖÖ¸üê ׿ÖÖú ¾Ö ´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖá֖Ö
†ÖÆüêŸÖ ŸÖ¸ü ¤ãüÃÖ-μÖÖ ²ÖÖ•Ö»æ ÖÖ μÖÖ•ê Ö−ÖÖúÖ¸ü, †£ÖŸÔ Ö–Ö ¾Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖÃ¡Ö–Ö †ÖÆêüŸÖ. †Ö•Ö †Ö¯Ö»μÖÖú›êü ú.ê ™üß.
´ÖÖ)ÖÖ¸Ô üê™ü, †×−Ö»Ö ÃÖ¤ü)ÖÖ¯ê ÖÖ»Ö, •Ö−ê Ö ÃÖÖÆüß, ÃÖÖ¬Ö−ÖÖ ÃÖŒÃÖ−ê ÖÖ †Ö×Ö ¯Ö©Ö ‹´Ö. ¿ÖÖ¸üÓ)Ö¯ÖÖÖß μÖÖ“Ó Öß ¯ÖÃã ŸÖêú
ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêüŸÖ Æüß ´ÖÖšê üß“Ö ×¤ü»ÖÖÃÖÖ¤üÖμÖú ²ÖÖ²Ö †ÖÆêü. ¯Ö©Ö ‹´Ö. ¿ÖÖ¸Óü)Ö¯ÖÖÖß μÖÖ“Ó Ö ê ‘Constructing
School Knowledge’ Æêü ¯ÖÃã ŸÖú ŸÖ¸ü ¯ÖÖšü¶Îú´ÖÖ“μÖÖ “Ö“ÖŸì Ö †¾Ö¿μÖ ¾ÖÖ“Ö»Ö“ê Ö ¯ÖÖ×Æü•Ö ê †ÃÖ ê †ÖÆüê.
μÖÖÃÖÖ¸ü7μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖ−Ó Öß ×¿ÖÖÖ×¾ÖÂÖμÖú ¯ÖÏ¿−Ö †×¬Öú ÃÖÃã Ö)Ó ÖŸÖ¯ÖÖ ê ÃÖ´Ö•Ö−æ Ö ‘Öê Ö ê ¿ÖŒμÖ —ÖÖ»Ö ê †ÖÆêü.
ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ−Öß ¾Ö ‡×ŸÖÆüÖÃÖŸÖ•–Ö μÖÖ“Ó ÖÖ μÖÖ “Ö“ÖŸì Ö ±úÖ¸ÃÖÖ ÃÖÆü³ÖÖ)Ö −ÖÃÖ»ÖÖ ŸÖ¸üß ‹æúÖ μÖÖ “Ö“Ö“ì Öß ¯Ö׸üÛã֟Öß
†ÖŸÖÖ ¯Ö¾æ Öá¯Öê ÖÖ ±úÖ¸ü“Ö “ÖÖ)Ó Ö»Öß †ÖÆêü †ÃÖ ê ´ÆüÖÖ¾Ö ê »ÖÖ)Ö»ê Ö. ‹ú −Ö¾Öß “Ö“ÖÖ Ô †ÖúÖ¸üÖ»ÖÖ μÖŸê Ö ê †ÖÆêü ¾Ö
•ÖÖ´ê Ö¤üÖ¸ü¯ÖÖ ê ¯Öœã êü μÖŸê Ö ê †ÖÆüê μÖÖ“Öß ´Ö»ÖÖ •ÖÖÖß¾Ö †ÖÆêü.

Æüß −Ö¾Öß−Ö “Ö“ÖÖ Ô •ÖÖ)ÖןÖúßú¸üÖÖ“μÖÖ ‘Ö−Ö¤üÖ™ü ”ûÖμÖŸê Ö−æ Ö ¾Ö ¾ÖÖœüŸμÖÖ ¸üÖ™Òü¾ÖÖ¤üÖ“μÖÖ ³ÖÖ¾ê Ö-μÖÖŸÖ−æ Ö
¾ÖÖ™ü úÖœüμÖÖÃÖÖšüß †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ ÃÖÆüÖμμÖ³ÖŸæ Ö šü¸êü»Ö †¿Öß †Ö¯ÖÖ †Ö¿ÖÖ ú¹ý μÖÖ. −Ö¾Ö ê ¾ÖÖÃŸÖ¾Ö †Ö¯ÖÖ −Öß™ü
†Öôê û7Ö»Ö ê ¯ÖÖ×Æü•Ö.ê ¾ÖÖœüŸÖ ê ³ÖßÂÖÖ ¤üÖ׸ü¦ü¶ ¾Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖú ×¾Ö7Ö›Ó üßú¸üÖÖ“Öß ¯ÖÏÎúßμÖÖ ‹úÖ ²ÖÖ•Ö»æ ÖÖ ¾Ö
¾ÖÖœüŸμÖÖ ²ÖÖ•ÖÖ¸üßú¸üÖÖ“μÖÖ ˆ¯ÖÖμÖÖ“Ó Öß »ÖÖê úׯÖÏμÖŸÖÖ ¤ãüÃÖ-μÖÖ ²ÖÖ•Ö»æ ÖÖ †¿Öß Æüß †¾ÖãÖÖ †ÖÆêü. †Ö´Æüß †ÖŸÖÖ
arun thakur Page 3 5/14/2008 ‡×ŸÖÆüÖÃÖÖ“μÖÖ †×−ÖÛ¿“ÖŸÖŸÖ−ê Ö ê ³Ö¸ü»Ö»ê μÖÖ †¿ÖÖ úÖ»Ö7Ö›Ó üÖŸÖ−æ Ö •ÖÖŸÖ †ÖÆüÖŸê Ö. μÖÖŸÖ ¬ÖÖ¸ê üÖÖ“Ó Öß •ÖÖ)ÖÖ ¤ü²ÖÖ¾Ö
)Ö™ü ‘ÖŸê Öᯙ †ÃÖ ê פüÃÖŸÖ ê †ÖÆêü. ׿ÖÖÖ ÆüÖ êú¾Öôû Ø“ÖŸÖ“ê ÖÖ −ÖÖÆüß ŸÖ¸ü ãÖÖμÖß Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“μÖÖ Ø“ÖŸÖ−ÖÖ“ÖÖ,
†³μÖÖÃÖÖ“ÖÖ ×¾ÖÂÖμÖ ÆüÖê μÖÖ“Öß †Ö•Ö ¯Ö¾æ Öá¯Öê ÖÖ •ÖÖÃŸÖ †Ö¾Ö¿μÖúŸÖÖ †ÖÆêü. úÖ¸üÖ ×¿ÖÖÖÖ¡ê ÖÖŸÖ †ÖŸÖÖ
•ÖÖ)ÖŸÖßúßú¸üÖÖ“Ö ê ²Ö)ê Ö´ã ÖÖ−Ö 7Öôê û ÃÖ¹ã ý ÆüÖŸê Öᯙ †¿Öß ¿ÖŒμÖŸÖÖ †ÖÆêü. μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖ μÖÖ¾Ö¸ü ÃÖ¸üôû ³ÖÖÂμÖ
úê »Ö»ê Ö ê −ÖÃÖ»Ö ê ŸÖ¸üß ¾ÖÖ“ÖúÖ−Ó ÖÖ μÖÖ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖ−æ Ö μÖÖ ¥Â™üß−Ö ê †³μÖÖÃÖ ú¸üμÖÖ“Öß Ã±úæ ŸÖá μÖ‡ê »Ô Ö †¿Öß ´Ö»ÖÖ
†Ö¿ÖÖ ¾ÖÖ™üŸÖ.ê

éúÂÖúã ´ÖÖ¸ü
−Ö¾Öß ×¤ü»»Öß







































arun thakur Page 4 5/14/2008 ¯ÖÏú¸üÖ ¯Ö×Æü»Ö ê
׿Öú¾ÖμÖÖ•ÖÖ$ê Ö ê úÖμÖ †ÖÆêü?

†Ö´Ö“μÖÖ ¤üê¿ÖÖŸÖ ×¿ÖÖÖ×¾ÖÂÖμÖú “Ö“ÖŸì Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖÓ ú›üê úÖÆüß ´ÖÖšê üß ÃÖ´ÖÃμÖÖ ´ÆüÖ−æ Ö
¯ÖÖ×Æü»Ö ê •ÖÖŸÖ −ÖÖÆüß. †μÖÖ)ê μÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Ó Öß “Öãúß“μÖÖ ×−ÖúÂÖÖ“μÖÖ ¾ÖÖ “Öã úß“μÖÖ μ֌㠟Öß¾ÖÖ¤üÖ“μÖÖ †Ö¬ÖÖ¸êü
úê »Ö»ê Öß ×−Ö¾Ö›ü Æüß 7Ö¸êü ŸÖ¸ü −ÖÆê êü´Öß“Ö ¾ÖÖ¤ü)ÖÏÃŸÖ šü¹ý ¿ÖúŸÖ.ê †Ö´Ö“μÖÖ ×¿ÖÖÖ×¾ÖÂÖμÖú ÃÖÓÃéúŸÖß“ÖÖ ¯ÖÖμÖÖ,
¯ÖÖ¸Óüü¯ÖÖ¸üßú –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ³ÖŒú´Ö 7Ö›üúÖŸÖ ¸üÖ¾ê Ö»Ö»ê ÖÖ †ÖÆüê. (•ÖÖ−ò Ö ‡)Öü»Ã™ü−Ö μÖÖ−Ó Öß ‘¯ÖÖ¸Óü¯ÖÖ¸üßú –ÖÖ−Ö’ ¾Ö
‘)ÖןִÖÖ−Ö –ÖÖ−Ö’ μÖÖŸÖᯙ ±ú¸üú †Ö¯Ö»μÖÖ The Socialogy of Curriculum 1977 ;μÖÖ ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖ
ïÖ™ü úê »ÖÖ †ÖÆêü. £ÖÖê ›üŒμÖÖŸÖ ÃÖÖ)Ó ÖÖμÖ“Ö ê ŸÖ¸ü ‘¯ÖÖ¸üÓ¯ÖÖ¸üßú –ÖÖ−Ö’ ´ÆüÖ•Ö ê דÖ×úŸÃÖÖ −Ö ú¸üŸÖÖ ÛþÖúÖ¸ü»Ö»ê Ö ê
1–ÖÖ−Ö ŸÖ¸ü ‘)ÖןִÖÖ−Ö –ÖÖ−Ö’ ´ÆüÖ•Ö ê ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßμÖ úÃÖÖ™ê üμÖÖÓ ¾Ö¸ü ¯ÖÖ¸ü7Ö»Ö»ê Ö ê –ÖÖ−Ö.) †¿ÖÖ ŸÖ-Æêü“μÖÖ
¿Öî Ö×Öú ÃÖÃÓ éúŸÖßŸÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖŸÖ †ŸÓ Ö³ÖŸæÔ Ö êú»Ö»ê Öß ÃÖ¾Ö Ô ´ÖÖ×ÆüŸÖß Æüß ×¿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ“Ö ´ÖÖ−Ö»Öß •ÖÖŸÖ,ê
úã ÖßÆüß ŸμÖÖ»ÖÖ †Ö¾ÆüÖ−Ö ¤üêŸÖ −ÖÖÆüß. ™üÖμÖ»Ö¸ü μÖÖ †×ŸÖ¿ÖμÖ ¯ÖϳÖÖ¾Ö¿ÖÖ»Öß †´Ö×ê ¸üú−Ö †³μÖÖÃÖÎú´Ö×¾ÖÂÖμÖú
ŸÖ•–ÖÖ»ÖÖ Æüß Ûã֟Öß ±úÖ¸ü“Ö †Ö¾Ö›ü»Öß †ÃÖŸÖß. ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖᯙ †)Ö¤üß ×³Ö®Ö Ã¾Ö¹ý¯ÖÖ“μÖÖ ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸üÖÖŸÖᯙ ¾Ö
‹×ê ŸÖÆüÖ×ÃÖú ¯Ö׸üÛã֟ÖߟÖᯙ ²ÖÆãüÃÖ7Ó μÖ »ÖÖê ú ¿ÖÖ»Öμê Ö –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ×¾Ö׿Ö™ü ¸ü“Ö−Ö“ê Ö ê ¯ÖÏÖ´ÖÖμÖ ×¾Ö−ÖÖŸÖÎúÖ¸ü
2þÖßúÖ¸üŸÖÖŸÖ. ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ ¾Ö ´Ö»ã ÖÖ“μÖÖ ÃÖ³ÖÖ¾ê ÖŸÖÖ»Ö“Ö ê ÃÖÖ´ÖÖוÖú ÃÖÖÃÓ éúןÖú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸üÖ μÖÖ“Öß êú»Öß
•ÖÖÖÖ¸üß ±úÖ¸üúŸÖ, †´Ö×ê ¸üêú¯Öê ÖÖ ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ •μÖÖ ÃÖÆü•ÖŸÖ−ê Ö ê þÖßúÖ¸ü»Öß •ÖÖŸÖ ê ŸμÖÖ´Öôã êûÆüß ™üÖμÖ»Ö¸ü ¯ÖÏÃÖ®Ö
—ÖÖ»ÖÖ †ÃÖŸÖÖ! ŸμÖÖ“Ö¯ÖÏ´ÖÖÖ ê •μÖÖ ˆŸÃÖÖÆüÖ−Ö ê ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ ¸ü“Ö−Ö“ê Öß ŸÖŸ¾Ö ê †ÖŸ´ÖÃÖÖŸÖ êú»Öß •ÖÖŸÖÖŸÖ,
׿ÖÖúÖ“Ó Ö ê ¯ÖÏ׿ÖÖÖ ú¸üμÖÖ“Öß ´ÖÖ)ÖÖß úê »Öß •ÖÖŸÖ ê ¾Ö Æüß ŸÖŸ¾Ö ê †´Ö»ÖÖŸÖ †ÖÖ»Öß •ÖÖŸÖÖŸÖ μÖÖ“ÖÆê üß ŸμÖÖ»ÖÖ
†¯Öϯæ Ö ¾ÖÖ™ü»Ö ê †ÃÖŸÖ.ê

´Ö»ÖÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ ŸÖŸ¾Ö“Ö“ÖŸì Ö ±úÖ¸üÃÖÖ ¸üÃÖ −ÖÖÆüß, ŸÖ¸ü ŸμÖÖ´Ö¬Öᯙ ÃÖ´ÖÃμÖÖ“Ó Öß “Ö“ÖÖ Ô
ú¸üμÖÖŸÖ ´ÖÖ¡Ö †ÖÆüêü. †ÃÖ ê ´Öß ´ÆüÖŸÖÖ ê μÖÖ“Ö ê úÖ¸üÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ ×¾ÖúÖÃÖÖ“Öß †Ö¬ÖÖ¸ü³ÖŸæ Ö †¿Öß
úÖÆüßÆüß ŸÖŸ¾Ö ê −ÖÖÆüßŸÖ ¾Ö 7Ö¸êü ŸÖ¸ü ú¬Öß“Ö −ÖÃÖŸÖÖŸÖ!ü. ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ ×¾ÖúÖÃÖÖ“Öß úÖôûÖ“μÖÖ úÃÖÖ™ê üß¾Ö¸ü
ˆŸÖ¸ü»Ö»ê Öß †¿Öß úÖÆüß ´ÖÖ)Ö¤Ô ü¿ÖÔ ú ŸÖŸ¾Ö ê †ÃÖŸÖÖŸÖ, •μÖÖ¾¤üÖ¸êü †Ö¯ÖÖ ´Ö»ã ÖÖÃÓ ÖÖšüß ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Ó Öß †Ö7ÖÖß
ú¹ý ¿ÖúŸÖÖ,ê μÖÖ ´Ö»æ Ö³ÖŸæ Ö ×¾Ö“ÖÖ¸üÃÖ¸üÖß»ÖÖ †Ö¾ÆüÖ−Ö ¤êüÖ“ê Ö ³ÖÖ)Ö †ÖÆüê. †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ •Ö¸ü ´Öã»ÖÖ“Ó μÖÖ
׿ÖÖÖÖÃÖÖšüß ÃÖμã ÖÖ)ê μÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Öß †Ö7ÖÖß ú¸üÖμÖ“Öß †ÃÖ»ê Ö, ŸÖ¸ü †Ö¯Ö»μÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“μÖÖ ÃÖªúÖ»Öß−Ö
ÃÖ´ÖÖוÖú ¾Ö ÃÖÖÃÓ úé ןÖú Ûã֟Öß“ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üÖ,ê †Ö¯ÖÖ ú¬Öß“Ö ™üÖôæû ¿ÖúÖÖ¸ü −ÖÖÆüß, †ÃÖ ê ´Ö»ÖÖ
†Ö)ÖÏÆüÖ−Ö ê ÃÖÖ)Ó ÖÖ¾ÖÃê Ö ê ¾ÖÖ™üŸÖ ê †ÖÆüê. ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏ¿−Ö, ÆüÖ †Ö¯Ö»ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö úÃÖÖ †ÖÆüê, †Ö¯ÖÖ úÖμÖ
¯ÖÏúÖ¸ü“Ö ê »ÖÖê ú †ÖÆüÖŸê Ö μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖß †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ †Ö¯Ö»μÖÖ †Öú»Ö−ÖÖ¿Öß ¾Ö †Ö¯Ö»ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö úÃÖÖ †ÃÖÖ¾ÖÖ μÖÖ
ÃÖ²Ó Ö¬Ó Öß †Ö¯Ö»Öß ¬ÖÖ¸üÖÖ úÖμÖ †ÖÆêü μÖÖ“μÖÖ¿Öß ×−Ö)Ö›üßŸÖ †ÖÆêü. †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ †ÖμÖŸÖÖ ×´ÖôûÖ»Ö»ê ÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê Ö
†Ö×Ö ŸμÖÖŸÖ−æ Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ †Ö7ÖÖßÃÖ²Ó Ö¬Ó Öß ×´ÖôûÖÖ¸üß ´ÖÖ)Ö¤Ô ü¿ÖÔ ú ŸÖŸ¾Ö ê μÖÖ“ÖÖ †¾Ö»Ö²Ó Ö ú¹ý−Ö †Ö¯ÖÖ
†Ö¯Ö»Öß •Ö²ÖÖ²Ö¤üÖ¸üß ŸÖ¸ü ™üÖôûŸÖÖ ê †ÖÆÖŸê Ö“Ö , ׿־ÖÖμÖ úã šêüŸÖ¸üß ¤æü¸ü¾Ö¸,ü ¾Ö)ê ÖóμÖÖ“Ö ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¯Ö׸üÃÖ¸üÖŸÖ
‘ÖŸê Ö»μÖÖ )Ö»ê Ö»ê μÖÖ ×−ÖÖμÔ ÖÖ“Ó μÖÖ ÆüÖŸÖß †Ö¯ÖÖÖÃÖ ÃÖÖ¯ê Ö×¾ÖŸÖ †ÖÆÖŸê Ö.

¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ †Ö7ÖÖß“Öß ÃÖ´ÖÃμÖÖ Æüß ŸÖß−Ö ´Ö»æ Ö³ÖŸæ Ö ¯ÖÏ¿−ÖÖ¿Ó Öß ×−Ö)Ö›üßŸÖ †ÖÆêü. μÖÖ ¯ÖÏ¿−ÖÖ¾Ó Ö¸ü ÃÖ¾Ö Ô
¿Öî Ö×Öú ÃÖ¿Ó ÖÖ¬ê Ö−Ö úê ×Ó ¦üŸÖ —ÖÖ»Ö»ê Ö ê †ÖÆêü.
• ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ×¿Öú¾ÖμÖÖ•ÖÖ)ê Ö ê úÖμÖ †ÖÆêü?
• ŸÖ ê úÃÖ ê ׿Öú¾ÖÖ¾Ö?ê
• ׿ÖÖÖÖ“μÖÖ ÃÖ¬Ó Öß ÃÖ¾ÖÖ−Õ ÖÖ ¯ÖÏÖ¯ŸÖ ÆüÖ‡ê »Ô Ö μÖÖÃÖÖšüß úÖμÖ ú¸üŸÖÖ μÖ‡ê »Ô Ö?

Æêü ןÖ−Æüß ¯ÖÏ¿−Ö Ã¾ÖŸÖ¡Ó Ö †ÃÖ»Ö ê ¾Ö ŸμÖÖ ¯ÖÏŸμÖê úÖú›êü Ã¾ÖŸÖ¡Ó Ö¯ÖÖ ê ¯ÖÆüÖÖ ê ¿ÖŒμÖ †ÃÖ»Ö,ê ŸÖ¸üß ÃÖ7ÖÖ»ê Ö
¥ü™üß−Ö ê ¯ÖÖÆüß»Ö ê ŸÖ¸ü ŸÖê ‹ú´Öê úÖ¿Ó Öß •ÖÖ›ê ü»Ö»ê Öê †ÖÆüêŸÖ †ÃÖ ê פüÃÖ»ê Ö. †Ö¯Ö»μÖÖ ‹ú×¡ÖŸÖ †³μÖÖÃÖÖŸÖ−æ Ö,
×¾Ö“ÖÖ¸üÖŸÖ−æ Ö †Ö¯ÖÖ μÖÖ ¯ÖÖŸÖôû߯ÖμÖŸÕ Ö ¯ÖÖÆê üÖ“ê Ö ê ¯ÖμÖŸÔ Ö †Ö¯ÖÖ ¯Ö×Æü»μÖÖ ¯Ö¿Ï −ÖÖ¾Ö¸ü »ÖÖ ëúüצüŸÖ ú¹ý μÖÖ,
‘´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ×¿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ úÖμÖ †ÖÆüê? ’ •Ö ê •Ö ê ׿Öú¾ÖμÖÖ ÃÖÖ¸ü7Ö ê †ÖÆêü †ÃÖ ê †Ö´ÆüÖÃÖ ¾ÖÖ™üŸÖ ê ŸμÖÖ ÃÖ¾ÖÖ“Ô ÖÖ

1

2
arun thakur Page 5 5/14/2008 ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ¾Ö¿ê Ö ú¸üÖ ê ¿ÖŒμÖ †ÖÆüê. †£ÖÖŸÔ Ö ×¾ÖÂÖμÖÖ“Öß ‘μÖÖ)ê μÖŸÖÖ’ ú¿Öß šü¸ü¾ÖÖμÖ“Öß ÆüÖ †Ö‘ê ÖÖ−Ö“ê Ö
μÖê ÖÖ¸üÖ ¯Öœã ü“ÖÖ ¯ÖÏ¿−Ö †ÖÆêü, Æüê ˆ‘Ö›ü †ÖÆêü. ´Ö»ã ÖÖÃÓ ÖÖšüß ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ ´ÆüÖ−æ Ö μÖÖ)ê μÖ ¾Ö †μÖÖ)ê μÖ šü¸ü×¾ÖμÖÖÃÖÖšüß
ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ×¾Ö×¾Ö¬Ö –ÖÖ−ÖÖ»ÖÖ †Ö¯ÖÖ úÖμÖ úÃÖÖ™ê ü¶Ö »ÖÖ¾Ö æ ¿ÖúŸÖÖ?ê

μÖÖÃÖÖšüß ¤üÖ−ê Ö ´ÖÖ)ÖÖ“Õ ÖÖ †Ö¯ÖÖ †¾Ö»Ö²Ó Ö ú¹ý ¿ÖúŸÖÖ.ê ׿ÖúÖÖ-μÖÖ“Öß Ö´ÖŸÖÖ ¾Ö †Ö¾Ö›ü »ÖÖÖŸÖ
‘Ö‰ê ú−Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ šü¸ü×¾ÖŸÖÖ μÖŸê Öᯙ ÆüÖ ‹ú ´ÖÖ)Ö Ô †ÖÆêü. ×¾ÖÂÖμÖÖ“Ó μÖÖ †)Ó Ö³ÖŸæ Ö )Öã Ö¾Ö¢Ö“ê μÖÖ †Ö¬ÖÖ¸êü
¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ šü¸ü×¾ÖÖ ê ÆüÖ ¤ãüÃÖ¸üÖ ´ÖÖ)Ö Ô †ÖÆêü. μÖÖ ¤üÖ−ê Æüß ´ÖÖ)ÖÖ“Ô Öß ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß ú¹ý−Ö ŸμÖÖŸÖ−æ Ö úÖμÖ ×−ÖÂ¯Ö®Ö ÆüÖŸê Ö ê
ŸÖ ê †Ö¯ÖÖ ŸÖ¯ÖÖÃÖ−æ Ö ¯ÖÖÆüæ ¾Ö ŸμÖÖ †Ö¬ÖÖ¸êü ´Öß ÃÖÖ×Ó )ÖŸÖ»Ö»ê μÖÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ †Ö7ÖÖß“μÖÖ ÃÖ´ÖÃμÖ“ê Ö ê
×−Ö¸üÖú¸üÖ μÖÖ ´ÖÖ)ÖÖ−Õ Öß ÆüÖŸê Ö ê úß −ÖÖÆüß ŸÖ ê ¯ÖÖÆ æ μÖÖ.

¯Ö×Æü»ÖÖ ´ÖÖ$Ö Ô : ׿ÖúÖÖ-μÖÖ“μÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê ÖÖŸÖ−æ Ö šü¸ü×¾ÖÖ ê

׿ÖúÖÖ-μÖÖ“μÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê ÖÖŸÖ−æ Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Öß μÖÖ)ê μÖÖμÖÖ)ê μÖŸÖÖ šü¸ü×¾ÖÖ ê μÖÖ“Öß †−¾Ö£ÖÔ úŸÖÖ ŸÖÖŸúÖôû
»ÖÖÖŸÖ μÖ‰ê ú ¿ÖúŸÖ.ê ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ×¿ÖÖÖ ×¤ü»Ö ê ¯ÖÖ×Æü•Ö ê ÆüÖ −ÖÆê êü´Öß“Ö ¯ÖÏÖœî üÖ−Ó Öß ‘ÖŸê Ö»Ö»ê ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö †ÃÖŸÖÖ.ê ŸμÖÖ´Öôã êû
úÖμÖ ×¿Öú¾ÖÖ¾Ö ê μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖß ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ úÖμÖ ¾ÖÖ™üŸÖ ê Æüê •ÖÖÖ−æ Ö ‘Ö‰ê ú−Ö ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Öß μÖÖ)ê μÖÖμÖÖ)ê μÖŸÖÖ šü¸ü×¾ÖÖ ê
μÖÖ¯Öê ÖÖ †×¬Öú “ÖÖ)Ó Ö»Öê úÖμÖ †ÃÖ æ ¿Öúê »Ö? ‹7ÖÖªÖ»ÖÖ úÖÆüß ³Ö™ê ü ªÖμÖ“Öß †ÃÖ»ê Ö ŸÖ¸ü •μÖÖ»ÖÖ ³Ö™ê ü
ªÖμÖ“Öß †ÖÆüê ŸμÖÖ“μÖÖ ¾μÖ׌ŸÖ´ÖŸ¾ÖÖ»ÖÖ ÃÖÖ•ÖÃê Ö ê úÖμÖ †ÖÆêü,ŸμÖÖ“Öß †Ö¾Ö›ü úÖμÖ †ÖÆêü, )Ö¸ü•Ö úÖμÖ †ÖÆüê Æêü
»ÖÖÖŸÖ ‘Ö‰ú−Ö †Ö¯ÖÖ ³Ö™ê ü¾ÖÃŸÖ æ šü¸ü¾ÖŸÖÖ,ê ŸÖÃÖ“ê Ö úÖÆüßÃÖ ê ‡£Ö ê ú¸üÖ¾Ö ê Æêü“Ö μÖÖ)ê μÖ −ÖÖÆüß úÖ? Æüß ŸÖ»ã Ö−ÖÖ
×úŸÖßÆüß †ÖúÂÖÔ ú ¾ÖÖ™ü»Öß ŸÖ¸üß ŸÖß ×¿ÖÖÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ »ÖÖ)Ö æ ú¸üμÖÖŸÖ †−Öê ú †›ü“ÖÖß ˆ¤Ëü³Ö¾ÖŸÖᯙ Æüê ˆ‘Ö›ü“Ö
†ÖÆüê. ÆüÖ úÖÆüß ±úŒŸÖ ‹úÖ ´Ö»ã ÖÖ»ÖÖ ×¿ÖÖÖ ¤êüμÖÖ“ÖÖ ¯Ö¿Ï −Ö −ÖÖÆüß, Æüß ¯Ö×Æü»Öß †›ü“ÖÖ †ÖÆüê. ÆüÖ ¿Öê ú›üÖ ê
−Ö¾Æêü ŸÖ¸ü »ÖÖ7ÖÖê ´Ö»ã ÖÖ“Ó ÖÖ ¯ÖÏ¿−Ö †ÖÆêü. ŸμÖÖ´Öôã ûê μÖÖŸÖᯙ ¯ÖÏŸμÖê úÖ“Ö ê ´ÖŸÖ •ÖÖÖ−æ Ö ‘Ö‰ê ú−Ö úÖÆüß ú¸üÖμÖ“Ö ê
šü¸ü×¾Ö»Ö ê ŸÖ¸ü †Ö¯ÖÖ úÖÆüß“Ö ú¹ý ¿ÖúÖÖ¸ü −ÖÖÆüß. ‹æúÖ ÃÖ¾Ö Ô ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ¾μÖŒŸÖß´ÖŸ¾ÖÖ×¾ÖÂÖμÖß úÖÆüߟָüß
ÃÖ¾ÖÃÔ ÖÖ´ÖÖ−μÖ ÃÖÖ¸ü³ÖŸæ Ö ú»¯Ö−ÖÖ ‘Ö‰ê ú−Ö“Ö ²ÖÆãü¬ÖÖ †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ ´ÖÖ)Ö Ô úÖœüÖ¾ÖÖ »ÖÖ)Ö»ê Ö.

Æüß ³Ö™ê ü ¾Öß֓æ Öß ˆ¯Ö´ÖÖ ×¿ÖÖÖÖ»ÖÖ »ÖÖ¾ÖÖ ê †¾Ö‘Ö›ü †ÃÖμÖÖ“Ö ê ¤ãüÃÖ¸êü úÖ¸üÖ, †Ö´ÆüÖ ¯ÖÖÏ œî üÖ−Ó ÖÖ
´Ö»ã ÖÖ×Ó ¾ÖÂÖμÖß †ÃÖ»Ö»ê Ö ê ´ÖμÖÖ¤Ô üßŸÖ –ÖÖ−Ö Æêü †ÖÆêü. ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ úÖμÖ Æü¾Ö ê †ÃÖ æ ¿Öúê »Ö μÖÖ“Öß †Ö¯ÖÖ ±úÖ¸üŸÖ¸ü
ú»¯Ö−ÖÖ ú¹ý ¿ÖúŸÖÖ,ê ¯Ö¸üÓŸÖ ã ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ´ÖÖ−Ö×ÃÖúŸÖ¿ê Öß ‹ú¹ý¯Ö ÆüÖ‰ê ú−Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üÖ ê †Ö¯Ö»μÖÖ ¿ÖŒμÖ ÆüÖê ÖÖ¸ü
−ÖÖÆüß. ´Öß ²ÖÖ»Ö¯ÖÖÖ×¾ÖÂÖμÖß ±úÖ¸ü“Ö )Öœæ ü ú»¯Ö−ÖÖ ú¸üŸÖÖ ê †ÖÆüê †ÃÖ ê ¾ÖÖ™æü ¿Öêú»Ö, ¯ÖÖ ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ
¥ü™üßúÖ−ê ÖÖŸÖ−æ Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üŸÖÖ μÖê Ö ê Æüß ‹ú ×¾Ö¿ÖÂê Ö ¯ÖÏúÖ¸ü“Öß Ö´ÖŸÖÖ †ÖÆüê. Æüß Ö´ÖŸÖÖ ¯ÖÏÖ¯ŸÖ ÆüÖê μÖÖÃÖÖšüß
¯ÖÏÖœî üÖ−Ó ÖÖ úÖÆüß ×¾Ö׿Ö™ü ÃÖÖÃÓ úé ןÖú ÃÖ¤Ó ü³Ö³Ô Ö´æ Öß †ÃÖÖ ê †Ö¾Ö¿μÖú †ÖÆêü. ¯ÖÖÛ¿“Ö´ÖÖŸμÖ •Ö)ÖÖŸÖ ¹ýÃÖÖ“ê μÖÖ
×¾Ö“ÖÖ¸üÃÖ¸üÖß´Öôã êû, ¾μÖŒŸÖß)ÖŸÖ †¾ÖúÖ¿Ö ¾Ö þÖÖŸÖ¡Ó μÖ μÖÖ ÃÖÓ ú»¯Ö−ÖÖ“Ó ÖÖ ¯ÖÏÃÖÖ¸ü ÆüÖ‰ê ú−Ö †¿Öß ÃÖÖÃÓ éúןÖú
¯ÖÖÀ¾Ö³Ô Ö×æ ´Ö ŸÖμÖÖ¸ü —ÖÖ»Öß ÆüÖŸê Öß. μÖÖ“Ö¾Öôê ûß †Ö¬Öã×−Öú †Öªî Ö×ê )Öú úÖ»Ö7Ö›Ó üÖŸÖ ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ Ã¾ÖÖãμÖÖ“Ö ê ¾Ö
•Ö)ÖμÖÖ“Ö ê ¯ÖÏ¿−Ö )Ö³Ó Ö߸ü —ÖÖ»Ö ê ÆüÖŸê Ö.ê μÖÖ)ê ÖÖ μÖÖ)ê ÖÖ−Ö ê •Öôã æû−Ö †Ö»Ö»ê μÖÖ μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¯Ö׸üÛã֟ÖߟÖᯙ ˆ¯Ö»Ö²¬Ö
†ÃÖ»Ö»ê μÖÖ ³ÖÖ×î ŸÖú ¾Ö ŸÖÖןŸ¾Öú ÄÖÖŸê ÖÖ“Ó ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ü ú¹ý−Ö, ²ÖÖ»Ö¯ÖÖÖ×¾ÖÂÖμÖß“μÖÖ μÖ¸ã üÖ×ê ¯Ö†−Ö ´Ö¬μÖ´Ö¾Ö)ÖÖ“Ô μÖÖ
ÃÖÓ ú»¯Ö−ÖÖ ŸÖμÖÖ¸ü —ÖÖ»μÖÖ †ÖÆêüŸÖ. †Ö´Æüß •μÖÖ»ÖÖ ×¿ÖÖÖÖ“Ö ê †Ö¬Ö×ã −Öú ¯Ö¸ã üÖ)ê ÖÖ´Öß ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ−Ö ÃÖ´Ö•ÖŸÖÖ,ê ŸÖ ê
²ÖÆãü¬ÖÖ μÖÖ μÖ¸ã üÖ×ê ¯Ö†−Ö ú»¯Ö−ÖÖ“Ó μÖÖ ÃÖ¾Ö×Ô ¡Öú þÖßúÖ¸üÖŸÖ−æ Ö ŸÖμÖÖ¸ü —ÖÖ»Ö»ê Ö ê †ÃÖŸÖ.ê ¿ÖߟÖμ֬㠤üÖ¢ê Ö¸ü úÖôûÖŸÖß»Ö
¯ÖÖÛ¿“Ö´ÖÖŸμÖ •Ö)ÖÖú›êü ¾ÖÖ †Ö´Ö“μÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖᯙ 7Ö-μÖÖ7Ö-ã μÖÖ ˆ¯Ö×ê ÖŸÖ ²ÖÖ»ÖÃÖ´ÖÆæ üÖú›üê, †)Ö¤üß ¾Ö¸ü¾Ö¸ü
•Ö¸üß −Ö•Ö¸ü ™üÖú»Öß ŸÖ¸üß, †šü¸üÖ¾μÖÖ ¿ÖŸÖúÖŸÖᯙ †Ö´Ö“μÖÖ ²ÖÖ»Ö¯ÖÖ×¾ÖÂÖμÖú ÃÖÓ ú»¯Ö−ÖÖ“Ó μÖÖ ´ÖμÖÖ¤Ô üÖ“Ó Öß
†Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ •ÖÖ×Ö¾Ö ÆüÖêü‰ú ¿Öêú»Ö. μÖÖ ÃÖÓ ú»¯Ö−ÖÖ“Ó Öß ÃÖ§üß †ÖŸÖÖ ÃÖ¯Ó Ö»Öß †ÃÖ»μÖÖ“ÖÆê üß ÃÖÆü•Ö ÃÖ´Ö•Ö»ê Ö.

†Ö´Æüß ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ •Ö ê ׿Öú¾Ö æ ‡×“”ŸÖÖ ê ŸμÖÖ“Öß ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ¥ü™üßúÖê−ÖÖŸÖ−æ Ö 7Ö¸êü“Ö úÖμÖ ˆ¯Öμ֌㠟֟ÖÖ
†ÖÆêü? Æêü ŸÖ¯ÖÖÃÖÖ ê 7Ö¸êü ŸÖ¸ü )Ö¸ü•Ö“ê Ö ê †ÖÆüê. ¯Ö¸ÓüŸÖã †Ö¢ÖÖ †Ö¯ÖÖ •μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖÖ²Ö§ü»Ö ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üßŸÖ †ÖÆüÖŸê Ö,
3ŸμÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ μÖÖ ¯ÖÏÖœî ü ¾ÖμÖÖŸÖ ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê ÖÖŸÖ−æ Ö ¯ÖÆüÖÖ ê ±úÖ¸ü“Ö †¾Ö‘Ö›ü ÆüÖ‰ê ú−Ö ²ÖÃÖŸÖ.ê μÖÖ
†›ü“ÖÖß“Öß ŸÖß−Ö úÖ¸üÖ ê ÃÖÖ)Ó ÖŸÖÖ μÖŸê Öß»Ö. ¯ÖÆüᯙ ê úÖ¸üÖ ´ÆüÖ•Ö ê ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ‹úÖ“Ö ¾Öôê ûß †−Öê ú )ÖÖÂê ™üßŸÖ ¸üÃÖ
¾ÖÖ™üŸÖ †ÃÖŸÖÖ.ê Øú¾ÖÖ •Ö¸ü ŸμÖÖ−Ó ÖÖ †Ö¾Ö›êü»Ö †¿ÖÖ ŸÖ-Æêü−Ö ê ŸμÖÖ“Ó μÖÖ ÃÖ´ÖÖ¸ê ü ´ÖÖ›Ó ü»ÖÖ ŸÖ¸ü ŸμÖÖ−Ó ÖÖ úã šüü»μÖÖÆüß
–ÖÖ−Ö×¾ÖÂÖμÖÖŸÖ ¸üÃÖ ¾ÖÖ™üæ ¿ÖúŸÖÖ.ê ¯ÖÏ¿−Ö ±úŒŸÖ †Ö¯ÖÖ ŸÖÖ ê ŸμÖÖ“Ó μÖÖ ÃÖ´ÖÖ¸ê ü ŸÖÖ ê úÃÖÖ ÃÖÖ¤ü¸ü ú¸üŸÖÖ ê ÆüÖ“Ö
†ÃÖŸÖÖ.ê ŸμÖÖ´Öôã êû ׿Öú¾ÖμÖÖ μÖÖ)ê μÖ úÖμÖ †ÖÆêü ¾ÖÖ úÖμÖ −ÖÖÆüß ÆüÖ ´Ö»ã ÖÖÃÓ Ö´ÖÖ¸ê üᯙ ¯ÖÏ¿−Ö“Ö −ÖÃÖŸÖÖ.ê μÖÖ׿־ÖÖμÖ

3
arun thakur Page 6 5/14/2008 ¤üãÃÖ¸üê úÖ¸üÖ †ÃÖ ê úß ‹7ÖÖªÖ )ÖÖÂê ™üß“Öß )Öã Ö¾Ö¢ÖÖ Æüß –ÖÖ−ÖÖÃÖÖ¸ü7Öß“Ö †´ÖŸæ Ö Ô ÃÖÓ ú»¯Ö−ÖÖ †ÖÆêü, ŸμÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ
´Ö»ã Ö ê úÖÆüß Ã¯Ö™ü ´ÖÖ›Ó üÖß ú¹ý ¿ÖúŸÖᯙ Æüß †¯Öê ÖÖÆüß ²Ö¸üÖ²ê Ö¸ü −ÖÖÆüß. ›üÖ−ê ÖÖ»›üÃÖ−Ö−Ö ê ´Æü™ü»μÖÖ¯ÖÏ´ÖÖÖ ê
4“»ÖÆüÖ−Ö ´Ö»ã Ö †Ö¯ÖÖ úÖμÖ ×¿ÖúÖ¾Ö ê μÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö Ã¾ÖŸÖ:“Ö ú¹ý ¿ÖúŸÖ −ÖÖÆüß. ŸÖ ê †)Ö¤üß“Ö †–ÖÖ−Öß †ÃÖŸÖ”ê
ŸÖ ê ±úÖ¸üŸÖ¸ü †Ö¯Ö»ÖÖ ú»Ö ¾ÖÖ ×−Ö¾Ö›ü ¾μÖŒŸÖ ú¹ý ¿ÖúŸÖ.ê μÖÖŸÖ−æ Ö ×ŸÖÃÖ¸êü úÖ¸üÖ ¯Öœã êü μÖŸê Ö ê ŸÖê Æêü úß, ´Ö»ã ÖÖ“Ó ÖÖ
ú»Ö ¾ÖÖ †Ö¾Ö›ü×−Ö¾Ö›ü Æüß úÖôûÖ ²Ö¸üÖ²ê Ö¸ü ÃÖŸÖŸÖ ²Ö¤ü»ÖŸÖ •ÖÖŸÖ †ÃÖŸÖ.ê ŸμÖÖ´Öôã ûê ´Ö»ã ÖÖ−Ó Ö ê ¾μÖŒŸÖ êú»Ö»ê μÖÖ
†Ö¾Ö›ü×−־֛ߟÖ−æ Ö ŸμÖÖ»ÖÖ úÖμÖ ×¿Öú¾ÖÖ ê μÖÖ)ê μÖ †ÖÆêü μÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö ‘Öê μÖÖÃÖÖšüß †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ úÖÆüß ±úÖ¸ü
×¾ÖÀ¾ÖÃÖ−ÖßμÖ †Ö¬ÖÖ¸ü ×´Öôæû ¿ÖúŸÖ −ÖÖÆüß!

´Ö)Ö ¿Ö¾ê Ö™üß ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ úÖμÖ Æü¾Ö ê †ÃÖ æ ¿Öêú»Ö μÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ¾ÖŸÖß−Ö ê †Ö¯ÖÖ“Ö ‘Öê Ö ê ÆüÖ ‹ú“Ö
´ÖÖ)Ö Ô ×¿Ö»»Öú ¸üÆüÖŸÖÖ.ê †ÖŸÖÖ μÖÖ ŸμÖÖŸÖ»μÖÖŸμÖÖŸÖ¿ÖŒμÖ †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ Ûã֟Öß²ê ÖÖ²ÖŸÖ †Ö¯Ö»Ö ê ‹ú´ÖŸÖ —ÖÖ»Ö ê ŸÖ¸ü
úÖμÖ ×¿Öú¾ÖÖ ê μÖÖ)ê μÖ †ÖÆ,ê ü μÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö ‘ÖêμÖÖ“Öß ‹ú úÃÖÖ™ê üß †Ö¯ÖÖ ×−ÖÛ¿“ÖŸÖ ú¹ý ¿ÖúŸÖÖ.ê ‘•Ö ê
׿ÖúÖ ê ¿ÖŒμÖ †ÖÆêü ŸÖ“ê Ö ×¿Öú×¾ÖÖ ê μÖÖ)ê μÖ †ÖÆêü. ’ ‡£Ö ê ‘μÖÖ)ê μÖ’ μÖÖ“ÖÖ †£Ö Ô ‘׿Öú¾ÖμÖÖ“ÖÖ 7Ö™üÖ™üÖ¯ê Ö
ú¸üμÖÖ μÖÖ)ê μÖ’ †ÃÖÖ ´Öß ´ÖÖ−Ö»Ö»ê ÖÖ †ÖÆêü. ‘μÖÖ)ê μÖ’ μÖÖ ¿Ö²¤üÖ“ÖÖ ÆüÖ ŸÖÃÖÖ ÃÖ¸ü¬ÖÖ¯ê Ö™ü †£Ö Ô †ÃÖ»ÖÖ ŸÖ¸üß ŸÖÖ ê
ˆ¯ÖμÖŒã ŸÖ †ÖÆüê, úÖ¸üÖ μÖÖ´Öôã êû 7Ö¯æ Ö¿ÖÖ †¾ÖÖŸÓ Ö¸ü ×−Ö¸ü£ÖÔ ú ¯Ö׸üÁÖ´ÖÖŸÖ−æ Ö †Ö¯Ö»Öß ÃÖ™ã üúÖ ÆüÖ‰ê ú ¿ÖúŸÖ!ê †¿ÖÖ
ŸÖ-Æüê“μÖÖ ¾μÖü£Ö Ô ¯Ö׸üÁÖ´ÖÖ“Öß ˆ¤üÖÆü¸üÖ ê †Ö¯Ö»μÖÖ †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ ²Ö¸üß“Ö †ÖœüôûŸÖß»Ö. †Ö¬Ö×ã −Öú ²ÖÖ»Ö´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖáÖ
´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ×¿ÖúμÖÖ“μÖÖ ¯ÖÏ×ÎúμÖ ê ×¾ÖÂÖμÖß •Ö ê ÃÖÖ)Ó ÖŸÖ ê †ÖÆüê ŸÖ ê ‹úÖ ²ÖÖ•Ö»æ ÖÖ †ÖÆêü ¾Ö ¿ÖÖ»Öμê Ö
†³μÖÖÃÖÎú×¾ÖÂÖμÖÖ¾¤üÖ¸üê ´Ö»ã ÖÖÓ ú›üæ−Ö ¾μÖŒŸÖ ú¸üμÖÖŸÖ μÖê ÖÖ-μÖÖ †¯Öê ÖÖ ¤üãÃÖ-μÖÖ ²ÖÖ•Ö»æ ÖÖ †ÖÆêüŸÖ. μÖÖ ¤üÖÆê üÖŸê Ö
ú´ÖÖ»Öß“Öß ×¾ÖÃÖ)Ó ÖŸÖß †ÖÆêü. Æüß ×¾ÖÃÖ)Ó ÖŸÖß ‡ŸÖŒμÖÖ ´ÖÖšê üμÖÖ¯ÖÏ´ÖÖÖÖŸÖ †ÖÆêü úß ŸμÖÖŸÖᯙ ‹7ÖÖ¤êü“Ö ˆ¤üÖÆü¸üÖ
×−Ö¾Ö›üÖ ê ×−Ö¸ü£ÖÔ ú †ÖÆêü. ׿־ÖÖμÖ ‹7ÖÖ¤üê ˆ¤üÖÆü¸üÖ ¤êüÖ ê ¿ÖŒμÖ †ÃÖ»Ö ê ŸÖ¸üß ŸμÖÖŸÖ ‹ú ¬ÖÖê úÖ †ÖÆêü.
†³μÖÖÃÖ×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ †Ö7ÖÖßŸÖ )ÖŸãÓ Ö»Ö»ê Öß ´Ö›Ó üôûß μÖÖ ‹úÖ“Ö ˆ¤üÖÆü¸üÖÖ¾Ö¸ü »ÖÖ êú×Ó ¦üŸÖ ú¹ý−Ö ŸÖ ê ¤üæ¸ü
ú¸üμÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏμÖŸ−Ö ú¸üŸÖᯙ ¯ÖÖ ²ÖÖúß ÃÖ¾Ö Ô ‡´Ö»ÖÖ ´ÖÖ¡Ö ŸÖÃÖÖ“Ö šêü¾ÖŸÖß»Ö!

‡£Ö ê ´Öß “Ö“ÖÃì ÖÖšüß ‘ÖŸê Ö»Ö»ê Ö ê ˆ¤üÖÆü¸üÖ Æêü †)Ö¤üß ²ÖÖ»Ö¾ÖμÖÖŸÖᯙ ´Ö»ã ÖÖ“Ó Ö ê †ÖÆêü. μÖÖ ¾ÖμÖÖŸÖ –ÖÖ−Ö
†Ö×Ö úÖ¿î Ö»μÖ ê μÖÖŸÖ ±ú¸üú ú¸üÖ ê ±úÖ¸ü“Ö †¾Ö‘Ö›ü †ÃÖŸÖ.ê ¾ÖÖ“Ö−ÖÖÃÖÖ¸ü7Ö ê ´Ö»ã Ö³ÖŸæ Ö úÖ¿î Ö»μÖ ÆüßÖ)ÖŸÖ
ú¸üŸÖÖ−Ó ÖÖ †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ“μÖÖ •Ö)ÖÖ“μÖÖ, »ÖÖê úÖ“Ó μÖÖ, ³ÖÖÂÖ“ê μÖÖ †¿ÖÖ ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖÏúÖ¸ü“μÖÖ –ÖÖ−ÖÖ“ÖÖ ÃÖ–ã Ö¯ÖÖ ê ¾ÖÖ¯Ö¸ü
ú¹ý−Ö ×“Ö−ÆüÖ“Ó ÖÖ †£Ö Ô ˆ»Ö)Ö›üÖÖ¸üß ‹ú †×ŸÖ¿ÖμÖ )ÖןִÖÖ−Ö ¾μÖ¾ÖãÖÖ ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ŸÖμÖÖ¸ü ú¸üÖ¾Öß »ÖÖ)ÖŸÖ.ê
´Ö»ã ÖÖ−Ó Öß ¿ÖÖôûêŸÖ μÖê μÖÖ†Ö¬Öß †Ö¬Öß ÃÖ¯Ó ÖÖ¤ü−Ö úê »Ö»ê μÖÖ ´ÖÖ×î 7Öú ¿Ö²¤üÃÖ¯Ó Ö¢Öß“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ü ú¹ý−Ö †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ“μÖÖ
•Ö)ÖÖ“ÖÖ †£Ö¯Ô Öæ Ö Ô ˆ»Ö)Ö›üÖ ú¸üμÖÖÃÖ ŸμÖÖ−Ó ÖÖ ×•ÖŸÖêú ˆ¢Ö•ê Ö−Ö ×¤ü»Ö ê •ÖÖ‡»Ô Ö ¾Ö ”ûÖ¯Öᯙ †Ö¸üêÆüß ŸμÖÖ−Ó ÖÖ
¯Ö׸ü×“ÖŸÖ †ÃÖÖÖ-μÖÖ •Ö)ÖÖ¿Öß ×−Ö)Ö›üßŸÖ †ÃÖÖÖ¸üß †ÃÖŸÖᯙ ŸÖ¸ü ´Ö»ã Ö ê ¾ÖÖ“Ö−ÖÖŸÖ “ÖÖ)Ó Ö»Öß ¯ÖÏ)ÖŸÖß ú¹ý
5¿ÖúŸÖÖŸÖ †ÃÖ ê †Ö¬Ö×ã −Öú ÃÖ¿Ó ÖÖ¬ê Ö−ÖÖ¾¤üÖ¸êü †ÃÖ ê ïÖ™ü —ÖÖ»Ö ê †ÖÆêü. μÖÖ ÃÖÓ¿ÖÖ¬ê Ö−ÖÖ−Ö ê ™üÖú»Ö»ê μÖÖ ¯ÖÏúÖ¿Ö
—ÖÖŸê ÖÖŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ¯ÖÖÏ £Ö×´Öú ¿ÖÖôûÖ“Ó Öß ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß êú»Öß ŸÖ¸ü ŸμÖÖŸÖᯙ ˆÖß¾ÖÖ Ã¯Ö™ü ÆüÖŸê Öß»Ö. ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖ
´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ Ã¾ÖŸÖ:»ÖÖ úÖÆüß †¤Ó üÖ•Ö ú¸üμÖÖÃÖ, †£Ö Ô »ÖÖ¾ÖμÖÖÃÖ ´Öôã ûß †¾ÖúÖ¿Ö“Ö ×¤ü»ÖÖ •ÖÖŸÖ −ÖÖÆüß, ˆ»Ö™ü
ŸμÖÖ¯ÖÖÃÖ−æ Ö ¯Ö¸üÖ¾Ö¢é Ö“Ö úê »Ö ê •ÖÖŸÖ.ê †Ö¯ÖÖ •Ö ê ¾ÖÖ“ÖŸÖÖ ê †ÖÆüÖŸê Ö ŸμÖÖ“μÖÖ¿Öß úÖÆüß †£Ö¯Ô Öæ Ö Ô −ÖÖŸÖ“ê Ö ¯ÖÏãÖÖׯ֟Ö
−Ö —ÖÖ»μÖÖ−Ö ê ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ¾ÖÖ“Ö−ÖÖŸÖ ÃÖŸÖŸÖ †¯ÖμÖ¿Ö μÖŸê Ö.ê μÖÖŸÖ−æ Ö †−Öê ú ´Ö»ã Ö ê þ֟Ö:“μÖÖ ÃÖÓ ú»¯Ö−ÖÖ ˆ³ÖÖ¸üÖß“ÖÖ
†ÖŸ´Ö×¾ÖÀ¾ÖÖÃÖ“Ö )Ö´ÖÖ¾Ö−æ Ö ²ÖÃÖŸÖÖŸÖ ¾Ö †×Ó ŸÖ´ÖŸÖ: ¿ÖÖôûêŸÖ−æ Ö ²ÖÖÆêü¸ü ±êúú»Öß •ÖÖŸÖÖŸÖ. μÖÖ )ÖôûŸÖß“μÖÖ ¯ÖÏ×ÎúμÖÃê Ö
6‡ŸÖ¸üÆüß †−Öê ú úÖ¸üÖ ê †Ö¯Ö»ÖÖ ÆüÖŸÖ³ÖÖ¸ü »ÖÖ¾ÖŸÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ“Ö. •Öß ´Ö»ã Ö ê ¾ÖÖ“Ö−Ö ×¿ÖúŸÖÖŸÖ ŸÖßÆüß ²ÖÆãü¬ÖÖ
μÖÖ×Ó ¡Öú¯ÖÖ ê ¾ÖÖ“ÖÖμÖ»ÖÖ ×¿ÖúŸÖÖŸÖ. ´ÆüÖ•Ö ê ŸÖß ”ûÖ¯Öᯙ ¯ÖÖ−ÖÖ¾Ö¸üᯙ †Ö¸êü ŸÖ¸ü ¾ÖÖ“Ö æ ¿ÖúŸÖÖŸÖ, ¯ÖÖ ŸμÖÖ“ÖÖ
†Ö¯Ö»μÖÖ •Öß¾Ö−ÖÖ−Ö³ã Ö¾ÖÖ¿Öß ÃÖÖÖÖŸÖ ÃÖ²Ó Ö¬Ó Ö ´ÖÖ¡Ö ¯ÖÏãÖÖ×¯ÖŸÖ ú¹ý ¿ÖúŸÖ −ÖÖÆüߟÖ. μÖÖ ¯Ö¿Ï −ÖÖú›üê †Ö¯ÖÖ “ÖÖ£î μÖÖ
¯ÖÏú¸üÖÖŸÖ ¯Ö¸üŸÖ ¯ÖÖÆæüμÖÖ. ¾ÖÖ“Ö−Ö Æêü •Ö¸ü ¯Ö׸üÖÖ´ÖúÖ¸üú׸üŸμÖÖ ×¿Öú¾Ö»Ö ê )Ö»ê Öê †ÃÖŸÖ ê ŸÖ¸ü ¯ÖÏÖ£Ö×´Öú
׿ÖÖÖÖŸÖ−æ Ö ÆüÖê ÖÖ¸üß )ÖôûŸÖß ú´Öß ÆüÖ‰ê ú ¿Öú»Öß †ÃÖŸÖß, ‹¾Öœêü“Ö ‡£Ö ê −ÖÖ¤ë ü¾Ö−æ Ö šêü¾ÖÖ ê ¯Ö¸ã êü †ÖÆêü. ÃÖ¬μÖÖŸÖ¸üß
†¯Ö¾ÖÖ¤üÖŸ´Öú דÖúÖ™üß †ÃÖ»Ö»ê Öß ¾ÖÖ ¯Ö¸Ïê üÖÖ †ÃÖ»Ö»ê Öß, ´Ö»ã Ö“ê Ö êú¾Öôû ¯ÖÃã ŸÖúÖŸÖᯙ ´Ö•Öæú¸üÖ¿Öß Ã¾ÖŸÖ:»ÖÖ
•ÖÖ›ê æü−Ö •Öôã û¾Ö−æ Ö ‘Ö‰ê ú−Ö, †£Ö¯Ô Öæ Ö×Ô ¸üŸμÖÖ ¾ÖÖ“Ö−Ö ú¹ý ¿ÖúŸÖÖŸÖ. ´Öß ˆ¯ÖÛÃ£ÖŸÖ êú»Ö»ê μÖÖ ŸÖß−Ö ¯Ö¿Ï −ÖÖ¯Öî úß
¤üãÃÖ-μÖÖ ¯ÖÏ¿−ÖÖ¿Öß Æêü ¯ÖÃã ŸÖú •Öôã ûÖÖ¸üê †ÖÆüê. ÆüÖ ¯Ö¿Ï −Ö †ÖÆêü - ¯Ö׸üÖÖ´ÖúÖ¸üú׸üŸμÖÖ ×¿Öú¾ÖŸÖÖ úÃÖ ê μÖŸê Ö?ê


4

5

6
arun thakur Page 7 5/14/2008 –ÖÖ−Ö ¾Ö úÖ¿î Ö»μÖ ê ÃÖ¯Ó ÖÖ¤ü−Ö ú¸üÖ ê ¾Ö ¯Ö׸üÖÖ´ÖúÖ¸üú׸üŸμÖÖ ×¿Öú¾ÖüÖ ê μÖÖÃÖÖšüß ´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖÃ¡Ö ¾Ö
†¬μÖÖ¯Ö−Ö¿ÖÖÃ¡Ö Æêü †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ ÃÖÆüÖμμÖúÖ¸üß šü¹ý ¿ÖúŸÖÖŸÖ. ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“ÖÖ ¯ÖÏ¿−Ö ÃÖÖ›ê ü×¾ÖμÖÖÃÖÖšüß Æüß
´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Öß ´Ö¤üŸÖ šü¸êü»Ö μÖÖŸÖ úÖÆüß“Ö ¿ÖÓ úÖ −ÖÖÆüß, ¯Ö¸üÓŸÖ ã ŸμÖÖ †Ö¬Öß ×¿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ úÖμÖ †ÖÆêü, μÖÖ“ÖÖ
×−ÖÖμÔ Ö ¾ÆüÖ¾ÖÖ“Ö »ÖÖ)Ö»ê Ö. ¤ãüÃÖ-μÖÖ ¿Ö²¤üÖŸÖ ÃÖÖ)Ó ÖÖμÖ“Ö ê ŸÖ¸ü ´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖÃ¡Ö ¾Ö †¬μÖÖ¯Ö−Ö¿ÖÖÃ¡Ö Æêü ´Öôã ûÖŸÖü ¾ÖÖ“Ö−Ö
Æüß )ÖÖÂê ™ü ׿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ †ÖÆüê úß −ÖÖÆüß Æüê ÃÖÖ)Ó Ö æ ¿ÖúŸÖ −ÖÖÆüߟÖ. ‹7ÖÖ¤üß )ÖÖÂê ™ü ׿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ †ÖÆêü
úß −ÖÖÆüß μÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö —ÖÖ»μÖÖ¾Ö¸, êú¾ÆüÖ ¾Ö úÃÖ ê ׿Öú¾ÖÖμÖ“Ö ê μÖÖ ²ÖÖ²ÖŸÖ ±úŒŸÖ ŸÖ ê ÃÖÆüÖμμÖúÖ¸üß šü¹ý
¿ÖúŸÖÖŸÖ. ×¾Ö×¾Ö¬Ö –ÖÖ−Ö×¾ÖÂÖμÖ ¾Ö úÖ¿î Ö»μÖ ê ‹úÖ ¿ÖÖ»Öμê Ö ×¾ÖÂÖμÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ×¾Ö™ü ú¸üÖ ê μÖÖ)ê μÖ †ÖÆêü úß −ÖÖÆüß
7μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖß ´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖÃ¡Ö ±úÖ¸ü“Ö ú´Öß ´ÖÖ)Ö¤Ô ü¿Ö−Ô Ö ú¹ý ¿ÖúŸÖ.ê –ÖÖ−ÖÖ“Öß×−Ö¾Ö›ü ¾Ö ŸμÖÖ“Öß ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ
´ÆüÖ−æ Ö êú»Öß •ÖÖÖÖ¸üß ×¾Ö׿Ö™ü ¸ü“Ö−ÖÖ μÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö úÖÆüß ¾Ö)ê ÖôûμÖÖ“Ö †Ö¬ÖÖ¸üÖ¾Ö¸ü êú»ÖÖ •ÖÖÖ ê †Ö¾Ö¿μÖú
†ÖÆêü. ¯ÖÖ¸Óü¯ÖÖ¸üßú ´ÖÖ×î 7Öú »ÖÖê úú£ÖÖ“Ó ÖÖ ¿ÖÖôêûŸÖ ¯ÖÖšü¶Îú´ÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ¾Ö¿ê Ö ú¸üÖ¾ÖÖ, †ÃÖÖ •Ö¸ü †Ö´Æüß ×−ÖÖμÔ Ö
‘μÖÖμÖ“ÖÖ šü¸ü×¾Ö»ÖÖ, ŸÖ¸ü ´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖÃ¡Ö ¾Ö †¬μÖÖ¯Ö−Ö¿ÖÖÃ¡Ö †ÃÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö ‘Öê μÖÖÃÖ ±úÖ¸ü úÖÆüß ÃÖÆüÖμμÖúÖ¸üß
šü¹ý ¿ÖúŸÖ −ÖÖÆüß. »ÖÖê úú£ÖÖ“Ó Ö ê †Ö´Ö“μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¾Ö ÃÖÖÃÓ úé ןÖú •Öß¾Ö−ÖÖŸÖß»Ö Ã£ÖÖ−Ö úÖμÖ †ÖÆêü, μÖÖ
×¾ÖÂÖμÖß“Ö ê †Ö´Ö“Ö ê †Öú»Ö−Ö ×úŸÖ¯ÖŸÖ †ÖÆêü †Ö×Ö ×¿ÖÖÖÖ“Ö ê μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¾Ö ÃÖÖÃÓ úé ןÖú ¾ÖÖŸÖÖ¾Ö¸üÖÖ¿Öß
−ÖÖŸÖ ê úÃÖ ê †ÃÖÖ¾Ö ê μÖÖ²ÖÖ²ÖŸÖ †Ö´Ö“ÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê Ö úÖμÖ †ÖÆêü μÖÖ¾Ö¸ü“Ö ÆüÖ ×−ÖÖμÔ Ö šü¹ý ¿ÖúŸÖÖ.ê ÃÖ¤ËüÃÖ׫üü¾Öê úÖ−Ö ê
†Ö´Æüß êú»Ö»ê μÖÖ ×−־֛ߓÖÖÆüß ÃÖ7ÖÖ»ê Öü ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üÖμÖ»ÖÖ Æü¾ÖÖ. ŸμÖÖ»ÖÖ ²Öôû ¯Ö¸ã ü×¾ÖÖÖ-μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖú †ÖÙ£Öú
¾Ö ¸üÖ•ÖúßμÖ †Ö¬ÖÖ¸üÖ“Ó ÖÖ ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üÖμÖ»ÖÖ Æü¾ÖÖ. †Ö×Ö ¿Ö¾ê Ö™üß »ÖÖê úú£ÖÖ−Ó ÖÖ ¿ÖÖ»Öμê Ö ×¾ÖÂÖμÖ ´ÆüÖ−æ Ö
×−Ö¾Ö›üμÖÖ“ÖÖ ÃÖ¾Ö Ô ´Ö»ã ÖÖ¾Ó Ö¸ü úÖμÖ ¯Ö׸üÖÖ´Ö ÆüÖ‰ê ú ¿ÖúŸÖÖ ê μÖÖ“ÖÖÆüß ×¾Ö“ÖÖü¸ü ú¸üÖμÖ»ÖÖ Æü¾ÖÖ. ‹ú¤üÖ
»ÖÖê úú£ÖÖ−Ó ÖÖ ¿ÖÖ»Öμê Ö ×¾ÖÂÖμÖ ´ÆüÖ−æ Ö ×−Ö¾Ö›üμÖÖ“ÖÖ ×−ÖÖμÔ Ö ‘ÖŸê Ö»ÖÖ úß ´Ö)Ö †Ö¯ÖÖ ´ÖÖ−ÖÃÖ¿ÖÖÃ¡Ö ¾Ö
†¬μÖÖ¯Ö−Ö¿ÖÖÃ¡Ö μÖÖ“Ó Öß ´Ö¤üŸÖ ‘Ö‰ê ú−Ö †Ö¯ÖÖ »ÖÖê úú£ÖÖ“Ó Öß ×¿Öú¾ÖμÖÖ“μÖÖ¥ü™üß−Ö ê μÖÖ)ê μÖ †¿Öß ×¾Ö³ÖÖ)ÖÖß
ú¿Öß ú¸üÖμÖ“Öß, ŸμÖÖ“Öß ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ †Ö¾Ö›êü»Ö †¿Öß ´ÖÖ›Ó üÖß ú¿Öß ú¸üÖμÖ“Öß ŸÖ ê šü¸ü¾Ö æ ¿ÖúŸÖÖ ê ¾Ö
׿Öú×¾ÖμÖÖ“μÖÖ ãúšü»μÖÖ ¯Ö¬¤üŸÖß“ÖÖ ¾ÖÖ¯Ö¸ü ú¸üÖμÖ“ÖÖ ŸÖÆê üß šü¸ü¾Ö æ ¿ÖúŸÖÖ.ê

¤ãüÃÖ¸üÖ ´ÖÖ$Ö Ô : –ÖÖ−ÖÖ“Ö ê ´Ö»æ μÖ
†ÖŸÖÖ ¤ãüÃÖ¸üÖ ´ÖÖ)Ö Ô úÖμÖ †ÖÆêü ŸÖ ê ¯ÖÖÆæü μÖÖ. μÖÖ“ÖÖ †Ö¬ÖÖ¸ü †ÖÆêü –ÖÖ−ÖÖ“Öß †)Ó Ö³ÖŸæ Ö )Öã Ö¾Ö¢ÖÖ. ‘†)Ó Ö³ÖŸæ Ö’ μÖÖ
¿Ö²¤üÖ“ÖÖ †−¾ÖμÖÖ£Ö Ô »ÖÖ¾ÖÖ ê •Ö¸üÖ úšüßÖ“Ö †ÖÆüê. †Ö´Æüß •Ö¸ü úÖôû•Ö߯־æ ÖÔ ú †−¾ÖμÖÖ£Ö Ô »ÖÖ¾Ö»ÖÖ −ÖÖÆüß ŸÖ¸ü
†Ö´Æüß ³Ö»ÖŸμÖÖ“Ö )ÖŸãÓ μÖÖŸÖ ÃÖÖ¯Ö›æü ¿ÖúŸÖÖ.ê †ÖŸÖÖ ¯ÖμÖŸÕ Ö †Ö´Æüß ´Ö»ã ÖÖ“Ó μÖÖ ¥ü™üßúÖ−ê ÖÖŸÖ−æ Ö –ÖÖ−ÖÖ“Öß
μÖÖ)ê μÖÖμÖÖ)ê μÖŸÖÖ ŸÖ¯ÖÖÃÖμÖÖ“ÖÖ ¯Ö×Æü»ÖÖ ´ÖÖ)Ö Ô ¯Ö×Æü»ÖÖ. †)Ö¤üß ¾Ö¸ü¾Ö¸ü“μÖÖ ŸÖ¯ÖÖÃÖÖߟÖÆüß †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ Æüê ü
úôæû−Ö “Öã ú»Ö ê úß ‹úÖ ×¾Ö׿Ö™ü ´ÖμÖÖ¤Ô êü −ÖŸÓ Ö¸ü μÖÖ ´ÖÖ)ÖÖŸÔ Ö †−ÖŸÓ Ö †›ü“ÖÖß †ÖÆêüŸÖ. μÖÖ †›ü“ÖÖà´Öôã êû –ÖÖ−Ö
Æüß ×¿ÖúμÖÖü“Öß ¾Öß֓æ Ö −Ö¾Æüê úß úÖμÖ †¿ÖÖ ´Öªã Ö¿Öß †Ö¯ÖÖ †Ö»ÖÖ.ê μÖÖ´Öôã êû ¯Ö×Æü»μÖÖ ´ÖÖ)ÖÖ−Ô Ö ê •ÖÖ‰ú−Ö
ÆüÖŸÖÖ¿Öß úÖÆüßÆüß »ÖÖ)ÖμÖÖ“Öß ¿ÖŒμÖŸÖÖ −ÖÖÆüß Æêü †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ ÃÖ´Ö•Ö»Ö.ê ¤ãüÃÖ¸üÖ ´ÖÖ)Ö Ô μÖÖ¯Öê ÖÖ ×³Ö®Ö †ÖÆêü.
úÖ¸üÖ ŸμÖÖŸÖ ÃÖ¤Ó ü³Ö Ô ×¾ÖÂÖμÖ ´Ö»ã Ö ê −ÖÖÆüߟÖ. –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ Ö¡ê ÖÖŸÖ †ÃÖ ê úÖÆüß ¿ÖÖê ¬Öæ−Ö úÖœüÖ ê ¿ÖŒμÖ †ÖÆüê úÖ, úß
•Ö ê ŸμÖÖ“μÖÖ †Ó)Ö³ÖŸæ Ö )Öã Ö¾Ö¢Ö ê ´Öôã êû“Ö †Ö¯ÖÖ ´Ö»ã ÖÖ−Ó ÖÖ ¤êü¾Ö æ ¿Öæú? †ÃÖ ê úÖÆüß •Ö ê †£ÖÖŸÔ Ö“Ö ×¿Öú¾ÖμÖÖ•ÖÖ)ê Ö ê
†ÃÖ»ê Ö (‘׿Öú¾ÖμÖÖ•ÖÖ)ê Öê’ μÖÖ“ÖÖ †£Ö Ô ‘ˆ¯Öμ֌㠟֒ Æêü †Ö¯ÖÖ ¯Ö×Æü»μÖÖ ´ÖÖ)ÖÖ“Ô Öß ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß ú¸üŸÖÖ−Ó ÖÖ ü
¯ÖÖ×Æü»Ö“ê Ö )

†Ö¯ÖÖ •μÖÖ ŸÖ-Æêü−Ö ê Æüß ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß ú¸üßŸÖ †ÖÆüÖüêŸÖ ŸμÖÖ¾Ö¹ý−Ö, ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ−Öß »ÖÖê ú •ÖÃÖ ê ‘7Ö¸êü –ÖÖ−Ö
´ÆüÖ•Ö ê úÖμÖ †ÃÖŸÖ?ê ’ †ÃÖÖ ¯ÖÏ¿−Ö ×¾Ö“ÖÖ¹ý−Ö ÃÖ¹ã ý¾ÖÖŸÖ ú¸üŸÖÖŸÖ ŸÖ¿Öß Æüß ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß †ÖÆêü úß úÖμÖ †ÃÖ ê
¾ÖÖ™æü ¿Öêú»Ö. μÖÖ ¯ÖÏ¿−ÖÖ¾¤üÖ¸üê ŸμÖÖ−Ó ÖÖ ‘7Ö¸êü –ÖÖ−Ö’ ¾Ö ‘²Ö−ÖÖ¾Ö™ü –ÖÖ−Ö’ μÖÖŸÖᯙ ±ú¸üú ÃÖ´Ö•Ö−æ Ö ‘μÖÖμÖ“ÖÖ
†ÃÖŸÖÖ.ê ÃÖ´Ö•ÖÖ ‹7ÖÖªÖ ŸÖŸ¾Ö¾Ö¢ê μÖÖ−Ö ê μÖÖ ¯ÖÏ¿−ÖÖ“Ö ê ˆ¢Ö¸ü פü»Öê ŸÖ¸ü †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ ´Ö»ã ÖÖ“Ó Ö ê ׿ÖÖú ´ÆüÖ−æ Ö
ŸμÖÖ“ÖÖ úÖÆüß ˆ¯ÖμÖÖ)ê Ö ú¸üŸÖÖ μÖ‡ê »Ô Ö úÖ? †)Ö¤üß ¾Ö¸ü¾Ö¸ü ¯ÖÆüÖŸÖÖ ‘ˆ¯ÖμÖÖ)ê Ö ÆüÖ‡ê »Ô Ö’†ÃÖ ê ˆŸ¢Ö¸ü μÖ‰ê ú ¿ÖúŸÖ.ê
•Ö¸ü 7Ö¸êü –ÖÖ−Ö †Ö×Ö ²Ö−ÖÖ¾Ö™ü –ÖÖ−Ö μÖÖŸÖᯙ ±ú¸üú ãúÖß Ã¯Ö™ü¯ÖÖ ê ¤Öü7Ö×¾Ö»ÖÖ ŸÖ¸ü ²Ö−ÖÖ¾Ö™ü –ÖÖ−Ö
׿Öú¾ÖμÖÖ“μÖÖ ³ÖÖ−Ö)Ö›üßŸÖ ãúÖß ¯Ö›üÖÖ¸ü“Ö −ÖÖÆüß. ¯Ö¸üÓŸÖ ã ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ−Ö ¾Ö ׿ÖÖÖ μÖÖŸÖ ‹ú ´Ö»ã Ö³ÖŸæ Ö ±ú¸üú
†ÖÆêü. ׿ÖÖÖ ÆüÖ ‹ú ¸üÖ•ê Ö“μÖÖ ¾μÖÖ¾ÖÆüÖ¸üßú •Öß¾Ö−ÖÖŸÖᯙ ¯Ö¿Ï −Ö †ÖÆêü. ÃÖŸμÖ ¾ÖÖ ÃÖŸμÖ–ÖÖ−Ö ÆüÖ ŸÖŸ¾Ö–ÖÖ−ÖÖ“ÖÖ
×¾ÖÂÖμÖ †ÖÆêü ŸÖ¸ü ׿ÖÖÖ Æêü ´Ö7ã μÖŸÖ: »ÖÖê úÖ¿Ó Öß ¾Ö ŸμÖÖŸÖÆüß ¯ÖÖ»ÖúÖ¿Ó Öß ÃÖ²Ó Ö×Ó ¬ÖŸÖ †ÖÆêü, ŸμÖÖ“Ó μÖÖ †ÖúÖÓ ÖÖÓ ¿Öß
ÃÖ²Ó Ö×Ó ¬ÖŸÖ †ÖÆêü. (•μÖÖ ÃÖÃÓ £ÖÖ−Ó ÖÖ ŸÖ ê ÃÖÖ´ÖÆæ üßú¯ÖÖ ê ¯ÖÖšüà²ÖÖ ¤ü¿Ö¾Ô ÖŸÖÖŸÖ ŸμÖÖŸÖ−æ Ö Æêü ¾μÖŒŸÖ ÆüÖŸê Ö †ÃÖŸÖ ê ) †Ö×Ö
μÖÖ †ÖúÖÓ ÖÖ−Ó ÖÖ †ÖúÖ¸ü ¤üêÖÖ-μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¾ÖÖß־ÖÖ¿Öß ÃÖ²Ó Ö×Ó ¬ÖŸÖ †ÖÆêü. ׿ÖÖÖ ÆüÖ –ÖÖ−ÖÖ“ÖÖ ´ÖμÖÖ×Ô ¤üŸÖ

7
arun thakur Page 8 5/14/2008 “ÖÖî ú™üߟÖᯙ ¾μÖ¾ÖÆüÖ¸ü †ÃÖŸÖÖ.ê ãÖÖ×−Öú ‡×ŸÖÆüÖÃÖÖŸÖß»Ö ×¾Ö׿Ö™ü úÖôûÖŸÖᯙ ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¾ÖÖß־ÖÖ−Ö ê Æüß
“ÖÖî ú™ü †Ö7Ö−æ Ö ×¤ü»Ö»ê Öß †ÃÖŸÖ.ê ´Ö−ê ÖÆüò´Ö μÖÖ−Ó Öß μÖÖÃÖ²Ó Ö¬Ó Öß êú»Ö»ê Ö ê ×¾Ö¬ÖÖ−Ö μÖÖ“Ö ê μÖ£ÖÖ£Ö Ô ¾ÖÖ−Ô Ö ú¸üŸÖ ê †ÃÖ ê
´Ö»ÖÖ ¾ÖÖ™üŸÖ.ê ŸÖ ê ´ÆüÖŸÖÖŸÖ, “׿ÖÖÖÖ“Ö ê ‡Û¯ÃÖŸÖ, ÃÖÖ¬μÖ Æüê ŸμÖÖ“μÖÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖÖŸÖ−æ Ö ÃÖ´Ö•Ö−æ Ö ‘ÖŸê ÖÖ μÖŸê Ö.ê
úÖ¸üÖ Æüß ÃÖÖ¬μÖ ê ŸÖÖŸúÖ»Öûß−Ö ‡×ŸÖÆüÖÃÖÖ−Ö“ê Ö ×−Ö¬ÖÖ×Ô ¸üŸÖ êú»Öß •ÖÖŸÖÖŸÖ ¾Ö ŸμÖÖ´Öôã êû“Ö ‡×ŸÖÆüÖÃÖÖ“μÖÖ ¯ÖÏŸμÖê ú
8™ü¯¯μÖÖ¾Ö¸ü, ¯ÖÏŸμÖê ú ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“μÖÖ Ûã֟Öß−ÖÃã ÖÖ¸,ü ŸÖß ²Ö¤ü»ÖŸÖ †ÃÖŸÖÖŸÖ.”
ÃÖŸμÖ–ÖÖ−Ö ÆüÖ ×¿ÖÖÖÖ“ÖÖ ‹ú ÃÖ¤Ó ü³Ö Ô †ÃÖ»ÖÖ ŸÖ¸üß ×¿ÖÖÖ Æüê 7Ö-μÖÖ –ÖÖ−ÖÖ¿Öß ±úÖ¸üÃÖ ê ÃÖ²Ó Ö×Ó ¬ÖŸÖ
−ÖÃÖŸÖ.ê (´ÆüÖ•Ö ê ‘7Ö¸êü ê –ÖÖ−Ö’ úÖμÖ †ÃÖŸÖ ê ŸμÖÖ“Öß úÖÆüß ÃÖ¾Ö´Ô ÖÖ−μÖ ¾μÖÖ7μÖÖ ×−ÖÛ¿“ÖŸÖ ú¸üŸÖÖ †Ö»Öß ŸÖ¸üß. )
ŸÖÖ ê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ÃÖ´ÖÖ•Ö ¾ÖÖß־ÖÖ“μÖÖ “ÖÖî ú™üß“μÖÖ ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Öᯙ –ÖÖ−Ö ¾μÖ¾ÖÆüÖ¸ü †ÃÖŸÖÖ.ê †£ÖÖŸÔ Ö úÖÆüß −ÖÖ úÖÆüß
¯ÖÏúÖ¸ü“μÖÖ †Ö¤ü¿Ö¾Ô ÖÖ¤üÖ−Ö ê ¯ÖÏ×ê ¸üŸÖ —ÖÖ»Ö»ê Ö ê úÖÆüß ×¿ÖÖú †Ö¯Ö»ÖÖ ×¾ÖªÖ£μÖÖ−ÕÓ ÖÖ ÃÖŸμÖ ¾Ö †ÃÖŸμÖ μÖÖŸÖᯙ ³Ö¤ê ü
•ÖÖÖμÖÖÃÖ ×¿Öú¾Ö æ ‡Û“”ûŸÖ †ÃÖ»Ö ê ŸÖ¸üß ¯ÖÖšËüμÖ×¾ÖÂÖμÖ ´ÆüÖ−æ Ö Ã£ÖÖ×¯ÖŸÖ —ÖÖ»Ö»ê μÖÖ ¾Ö ׿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ
´ÖÖ−Ö»Ö»ê μÖÖ –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Ö“Ö ŸμÖÖ−Ó ÖÖ Æêü ú¸üŸÖÖ μÖ‡ê »Ô Ö. ׿Öú¾ÖμÖÖμÖÖ)ê μÖ –ÖÖ−Ö ´ÆüÖ−æ Ö )ÖÖ»ÖÖ )Ö»ê Ö»ê ÖÖ
×¾ÖÂÖμÖ ×¿Öú×¾ÖμÖÖÃÖÖšüß ŸÖ ê ¿ÖÖôûêŸÖ †ÖÆêüŸÖ †ÃÖ ê œüÖê²Öôû´ÖÖ−ÖÖ−Ö ê ´ÆüÖŸÖÖ μÖ‡ê »Ô Ö. –ÖÖ−Ö Æüß ×¾Ö׿Ö™ü ÃÖÖ´ÖÖוÖú
¯Ö׸üÛã֟ÖߟÖᯙ êú»Ö»ê μÖÖ ×−Ö¾Ö›üß¾Ö¸ü †Ö¬ÖÖ׸üŸÖ ¯Ö−ã Öü¸Ôü“Ö−ÖÖ, ¯Ö−ã ÖˆÔ ³ÖÖ¸üÖß †ÃÖŸÖ.ê ˆ¯Ö»Ö²¬Ö –ÖÖ−ÖÃÖÖšü¶ÖŸÖß»Ö
úÖÆüß“Ö ³ÖÖ)Ö ÆüÖ ¯Öœã üß»Ö ×¯ÖœËüμÖÖÓ ú› ê ÆüßÖÖŸÓ Ö׸üŸÖ ú¸üμÖÖμÖÖ)ê μÖ ´ÖÖ−Ö»ÖÖ •ÖÖŸÖÖ.ê ²ÖÖúß ³ÖÖ)Ö ÆüÖ μÖÖ)ê μÖ ŸμÖÖ
ÃÖ)Ó ÖÏÆüÖ»ÖμÖÖŸÖ •Ö´ÖÖ ÆüÖŸê ÖÖ.ê ´Ö)Ö ŸÖ£ê Ö−æ Ö ¯Ö׸üÛã֟Ö߯ÖÏ´ÖÖÖ ê ‹ú ŸÖ¸ü ŸÖÖ ê ×¾ÖôÖ×é ŸÖŸÖ ŸÖ¸üß •ÖÖŸÖÖ,ê ¾ÖÖ ¯Ö−ã ÖÝü•Ö×¾ÖŸÖ
ÆüÖŸê ÖÖ.ê Æêü †£ÖÖŸÔ Ö £ÖÖ›ê êü ÃÖ»ã Ö³Ößú¸üÖ ¾ÖÖ ÃÖ¾ÖÃÔ ÖÖ´ÖÖ−μÖßú¸üÖ †ÖÆêü.ê úÖ¸üÖ ¾ÖÖß־ÖÖŸÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö Æüß úÖÆüß
‹úÖŸ´Ö þֺþ¯ÖÖ“Öß ÃÖ‘Ó Ö™ü−ÖÖ −ÖÃÖŸÖ,ê Æêü ê †Ö¯ÖÖ ÆüÖŸÖÖôûŸÖ †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖÖ“μÖÖ ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Ö ŸÖ¸ü †Ö¯ÖÖ
ÃÖ¾Ö•Ô ÖÖ •ÖÖÖŸÖÖ“Ö. ¯Öœã êü •ÖÖ‰ú−Ö †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ μÖÖ ¯ÖÏ¿−ÖÖ“Ó ÖÖ †Û¬Öú úÖôû•Ö߯־æ ÖÔ ú ×¾Ö“ÖÖ¸ü ú¸üÖ¾ÖÖ“Ö »ÖÖ)Ö»ê Ö.
ÃÖ´ÖÖ•ÖÖ“Öß ‘Ö›üÖ ¾Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö ׿ÖÖÖÖ“μÖÖ ÃÖ¬Ó Öß“Öß ¸ü“Ö−ÖÖ ú¿Öß †ÖÆêü, μÖÖ“ÖÖ ¯Ö׸ü´ÖÖÖ ¿ÖÖôûêŸÖ úÖμÖ
׿Öú¾ÖÖ¾Ö ê μÖÖ“Öß ×−Ö¾Ö›ü ú¸üŸÖÖ−Ó ÖÖ úÃÖÖ ¯ÖÏןÖزÖ×²ÖŸÖ ÆüÖŸê ÖÖ.ê μÖÖ“Öß ŸμÖÖ¾Öôê ûß ²ÖÖ¸üúÖ‡−Ô Ö ê ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß ú¸üÖ¾Öß ê
»ÖÖ)Ö»ê Ö.
¿ÖÖôêûŸÖᯙ –ÖÖ−Ö Æüß ‹ú ¯ÖÏúÖ¸ü“Öß ¯Ö−ã Ö¸Ôü“Ö−ÖÖ †ÃÖŸÖ ê ¾Ö ŸμÖÖŸÖ ‹ú ×¾Ö¾ÖÛÖŸÖ ×−Ö¾Ö›ü †ŸÓ Ö³ÖŸæÔ Ö †ÃÖŸÖ.ê
‹¾Öœêü †ÖŸÖÖ¯Ö¸ã üŸÖ ê ¯Ö¸ã êü †ÖÆüê . –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ¯Ö−ã Ö¸Ôü“Ö−ÖÃê ÖÖšüß ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ×¾Öß֟é Ö ¯ÖÏ´ÖÖÖÖ¾Ö¸ü ÃÖ¾Ó ÖÖ¤üÖ“Öß,
†ÖŸÓ Ö¸üü×ÎúμÖ“ê Öß )Ö¸ü•Ö »ÖÖ)ÖÖÖ¸ü Æêü †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ μÖÖŸÖ−æ Ö ÃÖ´Ö•Ö æ ¿Öêú»Ö. μÖÖ ÃÖ¾Ó ÖÖ¤ü ¯ÖÏ×ÎúμÖŸê Ö –ÖÖ−ÖÖ“Öß ×−ÖüÝ´ÖŸÖß
†ÃÖ»ê Ö, ÃÖ×Ó ÆüŸÖÖú¸üÖ †ÃÖ»ê Ö, ÃÖ)Ó ÖÏÆü †ÖÛÖ ×¾ÖŸÖ¸üÖ Æêü ÃÖ¾Ö Ô ÃÖ´ÖÖ×¾Ö™ü †ÃÖ»ê Ö. μÖÖ ÃÖ¾ÖÖ¾ÕÓ Ö¸ü †£ÖÖŸÔ Ö“Ö
†ÖÙ£Öú, ÃÖÖÃÓ éúןÖú ¾Ö ¸üÖ•ÖúßμÖ ‘Ö™üúÖ“Ó ÖÖ ¯Ö׸üÖÖ´Ö ÆüÖŸê Ö †ÃÖŸÖÖ.ê ¾Ö)ÖÖŸÔ Ö ×¿Öú×¾ÖμÖÖÃÖÖšüß úÖμÖ
þֺþ¯ÖÖ“Ö ê –ÖÖ−Ö ˆ¯Ö»Ö²¬Ö †ÖÆêü ê μÖÖ“ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ –ÖÖ−ÖÖ“Ö ê ¾Ö ÃÖ¢Ö“ê Ö ê ú¿ÖÖ Ã¾Öºþ¯ÖÖ“Ö ê ×¾Öëú×Ó ¦üüú¸üÖ —ÖÖ»Ö»ê Ö ê
†ÖÆêü μÖÖ“μÖÖ¿Öß ÃÖ¸üôû ÃÖ²Ó Ö¬Ó Ö †ÃÖŸÖÖêü. †£Ö¾Ô μÖ¾Öã֟ê Ö−æ Ö ×−Ö´ÖÖÔ Ö ÆüÖê ÖÖ-μÖÖ úÖ´ÖÖÃÓ ÖÖšüß ÃÖμã ÖÖ)ê μÖ šü¸üÖÖ¸êü –ÖÖ−Ö
¾Ö úÖ¿î Ö»μÖ ×¿Öú»Ö»ê μÖÖ ¾μÖŒŸÖà“Ó ÖÖ ¯Ö¸ã ü¾ÖšüÖ ¿ÖÖôêûŸÖ−æ Ö ÆüÖŸê Ö †ÃÖŸÖÖ.ê ŸμÖÖ»ÖÖ ¸üÖ•ÖúßμÖ ¾Ö ÃÖÖÃÓ éúןÖú
‘Ö™üúÖ“Ó ÖÖ ¯ÖÖšüà²Ó ÖÖ †ÃÖŸÖÖ.ê –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ μÖÖ)ê μÖ ŸμÖÖ ¯Ö−ã Ö×−ÖüÝ´ÖŸÖߟÖ−æ Ö ¿ÖÖôûÖ †¿ÖÖ ŸÖ-Æêü“ÓÓ μÖÖ Û¿ÖÛÖŸÖ ¾μÖŒŸÖà“Ó ÖÖ
¯Ö¸ã ü¾ÖšüÖ úºþ ¿ÖúŸÖÖŸÖ..
ŸÖÖ¸üúÖμÖÖ¨ê ü ê (ÙüÖ¸ü ¾ÖÖ¸ò ßμÖ¸ü) (ŸÖÖ¸üúÖμÖ¨ã ü- ÙüÖ¸ü ¾ÖÖ¸ò -üμÖÖ ¯ÖÏú»¯ÖÖ¾Ö¸ü úÖμÖ×Ô ¸üüŸÖ †ÃÖÖÖ¸êü ¿ÖÖá֖Ö)
9´ÆüÖ−æ Ö ²ÖÎÖ›ÓÑ ü−Ö ê •μÖÖ“Ö ê ¾ÖÖ−Ô Ö úê »Ö ê †ÖÆêü. Æüê úÖÆüß μÖÖ)ê ÖÖμÖÖ)ê ÖÖ−Ö ê ‘Ö›ü»Ö»ê μÖÖ ¯Ö׸üÛã֟ÖßŸÖ •Ö−´Ö»Ö»ê Ö ê −ÖÖÆüߟÖ.
†´Ö×ê ¸üêú“μÖÖ ¸üÖ•ÖúßμÖ †ÖüÝ£Öú ¾Ö ÃÖÖÃÓ úé ןÖú Ö¡ê ÖÖŸÖᯙ ¾ÖÛî À¾Öú ßָüÖ¾Ö¸üᯙ ¤üÖ¤üÖ×)Ö¸üß“μÖÖ ³Ö×æ ´Öêú“Öß ŸÖß
ˆŸ¯Ö¢Öß ÆüÖŸê Öß. ×¾ÖÃÖÖ¾μÖÖ ¿ÖŸÖúÖ“μÖÖ ÃÖºã þ¾ÖÖŸÖß“μÖÖ úÖôûÖŸÖᯙ ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖᯙ −ÖÖê ú¸ü¿ÖÖÆüß Æüß •Ö¿Öß
¾ÖÖÃÖÖÆüüÖןÖú ¾ÖÖ¸ü¿ÖÖŸÖ−æ Ö ‘Ö›ü»Ö»ê Öß ÆüÖŸê Öß. †¿ÖÖ ¯ÖÏúÖ¸ü“Öß ×−Ö×´ÖŸÔ Ö ú¸üμÖÖŸÖ †´Ö×ê ¸üúÖ ¾Ö ³ÖÖ¸üŸÖÖŸÖß»Ö
׿ÖÖÖ ¾μÖ¾Öã֓ê Öß úÖμÖ ³Ö×æ ´ÖúÖ ¸üÖ×Æü»Öß †ÖÆüê Æêü ŸÖ¯ÖÖÃÖ−æ Ö ¯ÖÆüÖŸÖÖ μÖê μÖÖÃÖÖ¸ü7Ö ê †ÖÆüê . ŸμÖÖÃÖÖšüß ŸμÖÖ−Ó Öß
úÖμÖ Ã¾Öºþ¯ÖÖ“μÖÖ –ÖÖ−ÖÖ“Öß ¯Ö−ã Ö×−Ö×´ÖŸÔ Ö úºþ−Ö †Ö¯Ö»μÖÖ )ÖÏÖÆüúÖÃÓ Ö´ÖÖ¸ê ü šÓü¾ê Ö»Öß ŸμÖÖ“Öß μÖÖ ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Ö ŸÖ¯ÖÖÃÖÖß
ú¸üŸÖÖ μÖ‡ê »Ô Ö.
†ÖüÝ£Öú, ¸üÖ•ÖúßμÖ ¾Ö ÃÖÖÃÓ úé ןÖú ¾μÖ¾ÖãÖÖ“Ó μÖÖ ¯ÖϳÖÖ¾ÖÖ7ÖÖ»Öß †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ ×¿ÖÖÖ ¾μÖ¾Öã֟ê Ö,
–ÖÖ−ÖÖ“Öß ´Öôæ û ¿Ö¨ã üŸÖÖ )Ö´ÖÖ¾Ö»Öß •ÖÖŸÖ.ê μÖÖ ÃÖ¾Ö Ô ¾μÖ¾ÖãÖÖ ×¿ÖÖÖ ¾μÖ¾Öã֯ê Öê ÖÖ •ÖÖÃŸÖ ¯ÖϳÖÖ¾Öß ¾Ö ²Ö»Ö¿ÖÖ»Öß
†ÃÖ»μÖÖ−Ö ê ŸμÖÖ“Ó ÖÖ ÃÖ¾Ö Ô –ÖÖ−ÖÖ¾Ö¸ü †×´Ö™ü šüÃÖÖ ˆ´Ö™üŸÖÖ“ê Ö. ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¾Ö †ÖüÝ£Öú ¾μÖ¾Öã֓ê ÖÖ ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Ö
׿ÖÖÖ ¾μÖ¾Öã֓ê Öß ¯ÖÆüÖÖß êú»Öß ŸÖ¸ü μÖÖ“Öß †−Öêú ˆ¤üÖÆü¸üÖ ê †Ö¯Ö»μÖÖ»ÖÖ ¯ÖÆüÖμÖ»ÖÖ ×´ÖôûŸÖß»Ö. μÖÖŸÖß»Ö

8
9. †´Ö¸ê üßêú“Ö ê †¬μÖÖ ÁÖß. ¸üÖ−ê ÖÖ»›ü ¸üê)Ö−Ö μÖÖ−Ó Öß ¸ü׿ÖμÖÖ“μÖÖ ŸÖ£ÖÖú£ÖßŸÖ †ÖÛ¾Öú Æü»»μÖÖ¯ÖÖÃÖ−æ Ö †´Öê׸üêú“ÖÖ ²Ö“ÖÖ¾Ö
ú¸üμÖÖÃÖÖšüß †ŸÓ Ö¸üÖôûÖŸÖ ÃÖÓ¸üÖÖ μÖ¡Ó ÖÖÖ ˆ³Öß ú¸üμÖÖ“Öß μÖÖ•ê Ö−ÖÖ †Ö7Ö»Öß ÆüÖŸê Öß. μÖÖ †ŸμÖŸÖ 7ÖÙ“Öú μÖÖ•ê Ö−Öê“Ö ê
»ÖÖêúׯÖÏμÖ −ÖÖ¾Ö ÆüÖŸê Ö ê ÙüÖ¸ü ¾ÖÖ¸ò ü. Æüß μÖÖ•ê Ö−ÖÖ ¸ü׿ÖμÖÖ“μÖÖ ¯ÖŸÖ−ÖÖ´Öôã êû ¯Öœã üê †Ö¯ÖÖ†ê Ö¯Ö“Ö ²ÖÖ¸ü)Öôû»Öß.
arun thakur Page 9 5/14/2008 ¤üÖ−ê Ö ˆ¤üÖÆü¸üÖ ê ¯ÖÖÆüæ μÖÖ. ¯Ö×Æü»Ö ê †ÖÆêü ×¾Ö–ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ÃÖ¤Ó ü³ÖÖŸÔ Ö»Ö.ê ³ÖÖ¸üŸÖÖ“ÖÖ ×¾Ö–ÖÖ−ÖÖ¿Öß ¾ÖÖÃÖÖÆüÖןÖú úÖôûÖŸÖ
ÃÖ²Ó Ö¬Ó Ö †Ö»μÖÖ−Ö,ê ×¾Ö–ÖÖ−Ö ¾Ö ¾ÖÃÖÖÆüŸÖ¾ÖÖ¤üÖ“Öß ³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ´Ö−ÖÖŸÖ •ÖÖ æ ÃÖÖ)Ó Ö›ü“Ö ‘ÖÖŸÖ»Öß )Ö»ê Öß, ¾Ö ŸÖÖ ê ¯Ö¸üúßμÖ
´ÖÖÖÃÖÖ“Ó μÖÖ ×¾ÖÂÖμÖß ³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ´ÖÖÖÃÖÖ“Ó μÖÖ ´Ö−ÖÖŸÖ †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ ³ÖμÖ)Ö›Ó üÖ“ÖÖ ³ÖÖ)Ö ²Ö−Ö»ÖÖ. ŸμÖÖ´Öôã êû
×¾Ö–ÖÖ−ÖÖ×¾ÖÂÖμÖß ‹ú ¯ÖÏúÖ¸ü“Öß ˆ¤üÖ×ÃÖ−ÖŸÖÖ Øú¾ÖÖ ŸμÖÖÆæü−Ö ¾ÖÖ‡™Ô ü ´ÆüÖ•Ö ê ÃÖ¿Ó ÖμÖ, ×¾Ö¸üÖ¬ê Ö, ן֙üúÖ¸üÖ ×−Ö´ÖÖÔ Ö
—ÖÖ»ÖÖ. †ÃÖÖ ×¾Ö¸üÖ¬ê Ö ÆüÖ •ÖÖ æ ¸üÖ™Òü¾ÖÖ¤üÖ“ÖÖ ‹ú ³ÖÖ)Ö ²Ö−Ö»ÖÖ. ²Ö¸ò ü−Ö μÖÖ−Ó Öß μÖÖ ˆ»Ö™ü •Ö¯ÖÖ−Ö´Ö¬μÖ ê פüÃÖÖÖ¸êü
×“Ö¡Ö ¤üÖ7Ö×¾Ö»Ö ê †ÖÆüê.
“−Ö¿Öß²Ö úÖœüÖμÖ»ÖÖ ÃÖ¾Ö¡Ô Ö ×−Ö‘ÖÖ»Ö»ê Ö ê ¯ÖÖÛ¿“Ö´ÖÖŸμÖ »ÖÖê ú, ÃÖ×î −Öú, 7Ö»ÖÖ¿Öß, ¯ÖÖ¿“ÖÖŸμÖ ¬Ö´Ö Ô ÃÖÃÓ úé ŸÖß
¯ÖÏ“ÖÖ¸üú μÖÖ ¯ÖÖÃÖ−æ Ö •Ö¯ÖÖ−Ö´Ö¬Öᯙ ÃÖÖ´ÖÖ−μÖ ´ÖÖÖÃÖÖ“Ó ÖÖ ²Ö“ÖÖ¾Ö —ÖÖ»μÖÖ−Ö ê ŸμÖÖ“Ó μÖÖŸÖ ¯ÖÖ¿“ÖÖŸμÖÖ×Ó ¾ÖÂÖμÖß“μÖÖ
³ÖμÖ)Ö›Ó üÆüß ×−Ö´ÖÖÔ Ö —ÖÖ»ÖÖ −ÖÖÆüß. †Ö׿ÖμÖÖ 7Ö›Ó üÖŸÖ †ÃÖÖ ³ÖμÖ)Ö›Ó ü ¯ÖÃÖ¸ü»μÖÖ−Ö ê ¯ÖÖ¿“ÖÖŸμÖ –ÖÖ−Ö×¾Ö–ÖÖ−ÖÖ»ÖÖÆüß
×¾Ö¸üÖ¬ê Ö —ÖÖ»ÖÖ, ´ÖÖ¡Ö •Ö¯ÖÖ−Ö´Ö¬μÖ ê ŸÖÖ ê —ÖÖ»ÖÖ −ÖÖÆüß. ”
³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ¿ÖÖôûÖ´Ó Ö¬μÖ ê ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖ ´ÆüÖ−æ Ö ¯ÖϾֿê Ö ×´Öôû×¾ÖμÖÖÃÖÖšüß ×¾Ö–ÖÖ−Ö×¾ÖÂÖμÖÖ»ÖÖ ²Ö¸üÖ“Ö ÃÖ‘Ó ÖÂÖ Ô
ú¸üÖ¾ÖÖ »ÖÖ)Ö»ÖÖ. †ÖŸÖÖ ŸμÖÖ»ÖÖ úÖÆüß ‹ú ãÖÖ−Ö ×´ÖôûÖ»Ö»ê Ö ê †ÃÖ»Ö ê ŸÖ¸üß ¿ÖÖôêû“μÖÖ ˆ¯ÖÎú´ÖÖ¯Ó Öî úß ±úÖ¸ü“Ö
£ÖÖ›ê üß •ÖÖ)ÖÖ ×¾Ö–ÖÖ−ÖÖ»ÖÖ ×´ÖôûŸÖ †ÃÖŸÖ.ê ³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ¿ÖÖôûÖ ´Ö»æ Ö:ŸÖ ×¾Ö–ÖÖ−Ö×¾Ö¸üÖ¬ê Öß ¸üÖ×Æü»Ö»ê μÖÖ †ÖÆüêŸÖ. †)Ö¤üß
£ÖÖ›ê üŒμÖÖŸÖ ×¾Ö–ÖÖ−Ö ÃÖÃÓ úé ŸÖß“Ö ê ¾ÖÖ−Ô Ö ú¸üÖμÖ“Öê šü¸ü¾Ö»Ö ê ŸÖ¸ü ŸÖß ¯ÖÏŸμÖÖ ¯ÖÏ´ÖÖÖÖ¾Ö¸ü †Ö¬ÖÖ¸üߟÖ, ²Ö¤ü»Ö
‘Ö›ü¾ÖÖÖ¸üß ¾Ö ¾μÖŒŸÖß)ÖŸÖ ×−Ö׸üÖÖÖÃÖ ¾ÖÖ¾Ö ¤êüÖÖ¸üß †¿Öß ÃÖÃÓ éúŸÖß †ÖÆêü. †Ö´Ö“μÖÖ ¿ÖÖôûÖ“Ó Öß ÃÖÃÓ éúŸÖß ´ÖÖ¡Ö
†)Ö¤üß μÖÖ ˆ»Ö™ü †ÖÆêü †ÃÖ ê ´ÆüÖŸÖÖ μÖ‡ê »Ô Ö. ×¾Ö–ÖÖ−Ö †Ö×Ö ×¾Ö–ÖÖ−Ö •μÖÖ¾Ö¸ü †Ö¬ÖÖ¸ü»Ö»ê Ö ê †ÖÆüê ŸμÖÖ ÃÖ¾Ö Ô
)ÖÖÂê ™üà×¾ÖÂÖμÖß ¾ÖÖ™üÖÖ-μÖÖ ³ÖμÖÖ−Ö ê †Ö´Ö“μÖÖ ¿ÖÖôûÖ“Ó Öß ÃÖÃÓ éúŸÖß ¾Öœê ü»Ö»ê Öß †ÖÆêü. ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ“Ö ê ×−Ö¬ÖÖ¸Ô üÖÆüß
ŸμÖÖ−Ö ê )ÖÏÃŸÖ —ÖÖ»Ö ê †ÖÆüê. ¯ÖÏŸμÖÖÖŸÖ ŸÖÃÖ ê ˆ‘Ö›ü¯ÖÖ ê ²ÖÖ»ê Ö»Ö ê •ÖÖŸÖ −ÖÖÆüß. úÖ¸üÖ ŸÖ ê ¸üÖ•ÖúßμÖ ¥ü™ü¶Ö ×ÆüŸÖÖ“Ö ê
−ÖÖÆüß, ‹¾Öœêü“Ö †ÖÆüê.
)ÖÖ¬Ó Öà−Öß ¯ÖÏß֟ã Ö êú»Ö»ê Ö ê ¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö ×¿ÖÖÖ (²Ö×ã −ÖμÖÖ¤üß ×¿ÖÖÖ) ÆüêÆüß –ÖÖ−ÖÖ¾Ö¸üᯙ ÃÖ´ÖÖ•Ö¿ÖÖáÖßμÖ ¯Ö³Ï ÖÖ¾Ö
ïÖ™ü ú¸üÖÖ¸üê ˆ¤üÖÆü¸üÖ“Ö †ÖÆêü. ãÖÖ×−Öú ˆŸ¯ÖÖ¤üú ÆüßÖú»ÖÖ úÖ¿î Ö»μÖ ×¿Öú¾ÖÖ ê Æêü ¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö
׿ÖÖÖÖ“Ö ê ´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Ö ê †)Ó Ö ÆüÖŸê Ö.ê ˆŸ¯ÖÖ¤ü−ÖÖ“μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖú ¯ÖÏ×ÎúμÖ¿ê Öß, •Öß¾Ö−Ö ¾μÖ¾ÖÆüÖ¸üÖ¿Öß, ¿ÖÖôêû“Öß ÃÖÖ)Ó Ö›ü
‘ÖÖ»ÖÖ ê ÆüÖ μÖÖ´ÖÖ)Öᯙ ˆ§êü¿Ö ÆüÖŸê ÖÖ. ¿ÖÖôûÖ ÆüÖ )ÖÖÏ ´ÖßÖ ³ÖÖ)ÖÖŸÖᯙ ‹ú ˆŸ¯ÖÖ¤üú ‘Ö™üú †ÃÖÖ¾ÖÖ †ÃÖ“ê Ö
´Öôã ûß ‘ÖÖÂê ÖßŸÖ ˆ§üß™ü ÆüÖŸê Ö.ê þ֟Ö:“μÖÖ )Ö¸ü•ÖÖ ³ÖÖ)Ö×¾ÖμÖÖ ‡ŸÖúß •Ö¸ü ¿ÖÖôûÖ Ã¾ÖÖ¾Ö»Ö²Ó Öß —ÖÖ»Öß −ÖÖÆüß, ŸÖ¸ü
†Ö¯Ö»μÖÖ ÃÖÖ¸ü7μÖÖ )Ö¸üß²Ö ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ŸÖß ±úÖ¸ü¿Öß ×™üúÖ¾Ö ¬Öºþ ¿ÖúÖÖ¸ü −ÖÖÆüß †ÃÖ ê )ÖÖ¬Ó Öà•Öà−ÖÖ ¾ÖÖ™üŸÖ ÆüÖŸê Ö.ê
¯ÖÖ Æüß ¾μÖÖ¾ÖÆüÖ¸üßú ²ÖÖ•Ö æ ÃÖÖ›ê ü»Öß ( •μÖÖ“μÖÖ ¾μÖ¾ÖÆüÖμÖŸÔ Ö×ê ¾ÖÂÖμÖß ²Ö¸êü“Ö ´ÖŸÖ³Ö¤ê ü ÆüÖŸê Ö ê ) ŸÖ¸üß ¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö
׿ÖÖÖÖ“Ö ê ‹ú ¯ÖÏןÖúÖŸ´Öú ´Ö»æ μÖ ÆüÖŸê Ö“ê Ö, μÖÖú›êü ±úÖ¸üÃÖ ê »ÖÖ ×¤ü»Ö ê )Öê»Ö ê −ÖÖÆüß. ãÖÖ×−Öú Ö¡ê ÖÖŸÖß»Ö
ÆüßÖúÖ¿î Ö»μÖ,ê ˆŸ¯ÖÖ¤üú úÖ¿î Ö»μÖ ê †Ö×Ö –ÖÖ−Ö μÖÖ“Öß ¿ÖÖôêû¿Öß ¯ÖÏןÖúÖŸ´Öú úÖ ÆüÖ‡ê −Ô ÖÖ ÃÖÖ)Ó Ö›ü ‘ÖÖ»Ö−æ Ö
)ÖÖ¬Ó Öß ˆ¯Ö×ê ÖŸÖ ¾Ö)ÖÖ−Ô Ö ê ×−Ö´ÖÖÔ Ö êú»Ö»ê μÖÖ úÖ¿î Ö»μÖÖ−Ó ÖÖ, –ÖÖ−ÖÖ»ÖÖ ¿ÖÖôûÖ“Ó μÖÖ ¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖŸÖ »ÖÖ×ÖμÖ Ã£ÖÖ−Ö
×´Öôû¾Ö−æ Ö ¤êü‰ú ‡Û“”ûŸÖ ÆüÖŸê Ö.ê •μÖÖ´Öôã êû μÖÖ †»ÖŸã Ö¤ê üÖ¸ü-²Ö»ÖŸã Ö¤ê üÖ¸üÖ“μÖÖ ˆŸ¯ÖÖ¤üú ÁÖ´ÖÖ−Ó ÖÖ ¯ÖÏןÖšüßŸÖ Ã£ÖÖ−Ö
×´Öô−æ Ö, ¿ÖÖ»Öμê Ö –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ÃÖÖ´ÖÖוÖúŸÖŸê Ö ÎúÖ×Ó ŸÖúÖ¸üß ¯Ö׸ü¾ÖŸÖ−Ô Ö“Ö ÆüÖê ÖÖ¸ü ÆüÖŸê Ö.ê ¿ÖŸÖúÖ−Ö¿ã ÖŸÖêú
¯ÖÖšü¶×¾ÖÂÖμÖÖ¾Ó Ö¸ü ˆ““Ö •ÖÖŸÖßμÖÖ“Ó ÖÖ“Ö ¯Ö)Ö›üÖ ¾Ö ¯Ö³Ï ÖÖ¾Ö ¸üÖÆüß»ÖÖ ÆüÖŸê ÖÖ †¿ÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ, ÃÖ¾ÖÖŸÔ Ö 7ÖÖ»Ö“μÖÖ
)ÖÖ»μÖÖ )Ö»ê Ö»ê μÖÖ ÃÖ´ÖÆæ üÖ“Ó μÖÖ –ÖÖ−ÖÖ»ÖÖÆüß ÃÖÖ´ÖÖ¾Ö−æ Ö ‘Öê μÖÖ−Ö ê ´Ö»æ Ö³ÖŸæ Ö ²Ö¤ü»Ö ‘Ö›ü¾ÖμÖÖ“Öß ¯ÖÏ×ÎúμÖÖ“Ö '¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö
׿ÖÖÖ' ÃÖæ ´Ö¯ÖÖ ê ÃÖºã þ úºþ ‡Û“”ûŸÖ ÆüÖŸê Ö.ê ¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö ×¿ÖÖÖ ¯Ö¨üŸÖß−Ö ê ÃÖ““Ö¯ê ÖÖÖ−Ö ê “ÖÖ»Ö×¾Ö»μÖÖ •ÖÖÖÖ-μÖÖ
¿ÖÖôûÖ´Ó Ö¬μÖ ê ÃÖ›Ó üÖÃÖ ÃÖ±úÖ‡ Ô ×¾ÖªÖ£μÖÖ−Õ Öß ú¸üÖμÖ“Öß †ÃÖ.ê ¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö ×¿ÖÖÖ ¯Ö¨üŸÖß“ÖÖ ¯Ö׸üÖÖ´ÖúÖ¸üú †¾Ö»Ö²Ó Ö
úê »ÖÖ )Ö»ê ÖÖ †ÃÖŸÖÖ ŸÖ¸ü †Ö´Ö“μÖÖ ¯Ö¸Óü¯Ö¸üÖ)ÖÏÃŸÖ •ÖÖŸÖßμÖ ˆŸÖ¸Óü›üߟÖᯙ –ÖÖ−ÖÖ“μÖÖ ´ÖŒŸÖ¤ê üÖ¸üß»ÖÖ “ÖÖÓ)Ö»ÖÖ“Ö
¬ÖŒúÖ ²ÖÃÖ»ÖÖ †ÃÖŸÖÖ. ÃÖ¾ÖÖÃÕ ÖÖšüß ÃÖ´ÖÖ−Ö †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ μÖÖ ¯ÖÖμÖÖ³ÖŸæ Ö ×¿ÖÖÖ ¯Ö¨üŸÖߟÖᯙ ¿ÖÖôûÖ´Ó Öôã êû ˆ““Ö
•ÖÖŸÖßμÖÖ“Ó μÖÖ –ÖÖ−ÖÖÃÖ“Ó ÖμÖÖ»ÖÖ“Ö †ÃÖ»Ö»ê Öß †×«üŸÖßμÖ †×¬Ö´ÖÖ−μÖŸÖÖ −Ö™ü —ÖÖ»Öß †ÃÖŸÖß. ˆ““Ö ¾ÖÙÖμÖÖ“Ó Öê –ÖÖ−Ö
Æü“ê Ö êú¾Öôû ׿Öú¾ÖμÖÖ μÖÖ)ê μÖ –ÖÖ−Ö †ÖÆêü, Æüß ÃÖ´Ö•ÖŸæ ÖÆüß ´Ö)Ö −Ö™ü —ÖÖ»Öß †ÃÖŸÖß.
úÖÆüß ×¾Ö׿Ö™ü ÃÖ´ÖÆæ üÖ“Ó ÖÖ, ×¾Ö׿Ö™ü ¯ÖÏúÖ¸ü“μÖÖ –ÖÖ−ÖÖ¿Öß †ÃÖ»Ö»ê μÖÖ ÃÖ²Ó Ö¬Ó ÖÖ»ÖÖ ×¿ÖÖÖÖŸÖ ‹ú
´ÖÆüŸ¾ÖÖ“Ö ê ãÖÖ−Ö †ÃÖŸÖ.ê μÖÖŸÖ−æ Ö ×¾Ö׿Ö™ü úÖôûÖŸÖ ŸμÖÖ ÃÖ´ÖÖ•ÖÖŸÖ ¯ÖÏ“Ö»ÖßŸÖ †ÃÖ»Ö»ê Öß –ÖÖ−Öß ´ÖÖÖÃÖÖ“Ó Öß
¯ÖÏןִÖÖ Ã£ÖÖ×¯ÖŸÖ ÆüÖŸê Ö †ÃÖŸÖ.ê μÖÖû ÃÖÖÆü“ÖμÖÖ´Ô Öôã êû ׿ÖÖÖ Æêü úÖÆüß ×¾Ö׿Ö™ü Ö¡ê ÖÖ¯Ö¸ã üŸÖ“ê Ö †ÃÖ»Ö»ê Öê –ÖÖ−Ö ¾Ö
‡ŸÖ¸ü Ö¡ê ÖÖŸÖ †ÃÖ»Ö»ê Ö ê †–ÖÖ−Ö †¿Öß ÃÖÖ)Ó Ö›ü ¯ÖŒúß —ÖÖ»Öß. ´ÖÖ—μÖÖ“Ö •Öß¾Ö−ÖÖŸÖᯙ ˆ¤üÖÆü¸üÖ ‘Ö‰ê ú−Ö ´Öß Æüê
ïÖ™ü úºþ−Ö ÃÖÖ)Ó ÖŸÖÖ.ê ´Öß ‹ú ÃÖ×ã ¿Ö×ÖŸÖ ´ÖÖÖÃæ Ö †ÖÆêü. †)Ö¤üß †Ö)»ÖÖôû»Ö»ê ÖÖ −ÖÃÖ»ÖÖ,ê ŸÖ¸üß ´Ö×Æü−μÖÖ“Ó Öß
¤üê¿Öß −ÖÖ¾Ö ×¾ÖÃÖ¸üμÖÖ‡ŸÖúÖ ´Öß ÃÖ×ã ¿Ö×ÖŸÖ †ÖÆüê ! ´ÖÖ—μÖÖ ‘Ö¸ü“Öß ´ÖÖ»ê Öú¸üßÖ ´ÖÖ¡Ö ×ŸÖ“μÖÖ
•Öß¾Ö−Ö¾μÖ¾ÖÆüÖ¸üÖÃÖÖšüß ³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ×¤ü−Ö¤üÙ¿ÖúÖ“Ö ¾ÖÖ¯Ö¸üŸÖ,ê ןֻÖÖ ¯ÖÖ¿“ÖÖŸμÖ òú»Ö›ë ü¸ü ´ÖÖ×ÆüŸÖ“Ö −ÖÖÆüß. ŸμÖÖ´Öôã ûê
†Ö´ÆüÖ»ÖÖ ‹ú´Öê úÖ“Ó Ö ê ²ÖÖ»ê ÖÖ ê ÃÖ´Ö•ÖÖ ê ú¬Ößú¬Öß †¾Ö‘Ö›ü ÆüÖ‰ê ú−Ö ²ÖÃÖŸÖ.ê †×¿Ö×ÖŸÖ †ÃÖ»μÖÖ−Ö ê ´Ö»ÖÖ
³ÖÖ¸üŸÖßμÖ ´Ö×Æü−μÖÖ“Ó Öß −ÖÖ¾Ö ê ´ÖÖ×ÆüŸÖ −ÖÃÖÖÖ¸ü †ÃÖ ê ŸÖß )Ö×é ÆüŸÖ ¬Ö¸üŸÖ ê ŸÖ¸ü μÖÖˆ»Ö™ü ןֻÖÖ ±úŒŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖßμÖ
arun thakur Page 10 5/14/2008